8 Mart Yaklaşırken, Türkiye’nin Çalışan Kadın Tablosu…


Türkiye’deki kadın istihdamının nicelik olarak artırılması gerekliliğinin yanı sıra bazı niteliksel sorunlar da ön plana çıkmaktadır. Kadınlar henüz ekonomik bağımsızlıklarını ve sosyal güvencelerini kazanamamamışlardır. Okuyacağınız yayında, Türkiye’deki kadın istihdamını artırmaya yönelik hayata geçirilebilecek bazı politika önerileri sunulmuştur.

***

 

Genel Değerlendirmeler

♀☛ Son verilere gore Turkiye’de 15 yaşından buyuk 29 milyon 649 bin erkek, 30 milyon 244 bin kadın yaşmaktaydı. Soz konusu nufus icerisinde 21 milyon 484 bin erkek işgucunde iken, bu sayı kadınlarda 10 milyon 159 bine duşmektedir. İş gucune katılım oranı erkeklerde 2017 yılında %72,5, kadınlarda %33,6’dı. Erkeklerde istihdam oranı 2017 yılında %65,6, kadınlarda %28,9’dur.

♀☛ ILO verilerine gore Turkiye 2015, 2016 ve 2017 yıllarında OECD ulkeleri arasında kadınların iş gucune katılım oranında en alt sırada yer almaktadır.

♀☛ İstihdam edilenlerin yıllara ve cinsiyete gore iktisadi faaliyet kolları incelendiğinde 2000-2017 doneminde Turkiye’de tarı sektorunde istihdam edilen erkeklerin oranının düştüğü sanayi, inşat ve hizmetler sektorlerinde ise arttığı tespit edilmektedir.

♀☛ Ulkemizde istihdam edilen kadınların yıllara gore iktisadi faaliyet kolları incelendiğinde tarımın payının yıllar icinde duştuğu, ancak bu duşuşun erkeklerdekinden cok daha fazla olduğu gorulmektedir. Bu durum, yıllar icerisinde kırdan kente yaşanan goc dalgasından kaynaklanmaktadır.

♀☛Turkiye’deki kadı istihdamıda sanayi ve hizmetler sektorunde zamanla artışyaşndığı inşatta ise cinsiyete dayalıayrıcıığı henuz aşıamadığı gozlemlenmektedir. Son yıllarda kırda yaşayan kadınların iş gucune katılım oranı duşerken, kentte yaşayan kadınların iş gucune katılım oranı artmaktadır. Tarımda ucretli veya yevmiyeli calışan oranı erkeklerde kadınlara kıyasla daha yuksektir. İşveren oranı her iki cinsiyet icin de aynı seviyelerde ve duşuk seyrederken, tarımda istihdam edilen erkeklerin buyuk bir kısmı kendi hesabına calışmaktadır. Soz konusu oran kadınlarda oldukca duşuktur. Tarımda istihdam edilen kadınların buyuk kısmı ucretsiz aile işcisi olarak calışmakta ve ekonomik bağımsızlık ile sosyal guvenceden yoksun kalmaktadır. Erkekler en cok hizmet ve satış elemanı olarak, en az buro ve muşteri hizmetleri elemanı olarak istihdam edilmektedir.

♀☛ Meslek gruplarına gore kadın istihdamında yonetici kadınlar, en alt sırada yer almaktadır.

♀☛ Kadınların iş hayatında bir seviyeye kadar yukselebildiği, ancak devamında daha fazla ilerlemelerine mani olan engeller olarak bilinen “cam tavan”ları Turkiye’de halen istenilen olcude kııamamasısebebiyle kadı temsili, kariyer basamağıarttıca azalmaktadırı.

♀☛ Kadınların istihdamını etkileyen faktorlerin başında gelen toplumsal cinsiyete dayalı ucret farkı uyarınca, tum eğitim seviyelerindeki kadınlar aynı eğitim seviyesine sahip erkeklerden daha duşuk ucret almaktadır.

♀☛ Tüm ana meslek gruplarında erkekler, kadınlardan daha fazla ortalama brüt ücret almaktadır.

♀☛ 20 milyon kadın ile 8 milyon erkeğin iş gücüne dâhil olmadığı ülkemizde, 11 milyon kadın ev işleri sebebiyle iş gücü piyasasından uzak kalmaktadır.

♀☛ Türkiye’de hâlâ ailevi sorumluklar ile çocuk ve yaşlı bakımı gibi görevler, kadının sorumluluğunda görülmektedir.

♀☛ Kreş ve çocuk bakım evlerinin sayısındaki yetersizlik ve hâlihazırdakilerin ücretlerinin yüksek olması, çalışabilecek durumda olan pek çok kadını iş gücü piyasasının dışında bırakmaktadır.

♀☛ Türkiye’de 0-5 yaş aralığındaki çocukların gündüz bakımında anneler ilk sırada gelmektedir.

♀☛ Türkiye’de kadın istihdamını etkileyen faktörler arasında yer alan eğitimde, ilkokul dışında tüm seviyelerde okullaşma oranı artmaktadır. Yükseköğretimde son dört eğitim-öğretim yılında kadınların okullaşma oranı, erkeklerin okullaşma oranından %3-4 civarında daha yüksektir.

♀☛ Türkiye’de ne eğitimde ne de istihdamda yer alan kadın oranı 2017 yılı itibarıyla 15-24 yaş aralığındaki genç nüfusta %34, erkeklerde ise %14,6’dır.

♀☛ Türkiye’de yükseköğretim mezunu olan ve eğitim hayatında da istihdamda da yer almayan kadın oranı, okuryazar olmayan kadınlardan sonra ikinci sırada gelmektedir. Bu durum ülkemizde kadınlar arasında yükseköğretim seviyesinde okullaşma oranı fazla olmasına rağmen, bu eğitim seviyesi tamamlandıktan sonra emek piyasasına geçişte aynı oranın yakalanamadığı anlamına gelmektedir. Ulkemizde eğitim durumuna gore istihdam verileri incelendiğinde, kadınların eğitim seviyesi arttıkca istihdam oranlarının arttığı gorulmektedir.

♀☛ AB’de kadı istihdam oranı%65 seviyesinde seyretmekte olup, erkekler ile kadılar arasıdaki istihdam farkı yaklaşı %11’dir.

♀☛ Turkiye’de kadılar ile erkeklerin aldığıucretlerde gorulen farklıılara AB’de de rastlanmaktadı. Benzer şkilde Avrupalıarı neredeyse yarııailevi sorumluluklar, cocuk bakııve ev işeri gibi konularıkadıı sorumluluk alanıda değrlendirmektedir.

♀☛ AB’de yuksekoğetimde okullaşa oranıTurkiye’ye benzer şkilde kadılarda erkeklerden daha yuksek olmasıa rağen karar alııpozisyondaki kadı oranıerkeklerden daha duşktur.

♀☛ Ulkemizdeki kadın istihdamını artırmak icin kamu, ozel sektor ve sivil toplum birlikte hareket etmeli ve bu konu, kurumların oncelik alanlarından biri haline getirilmelidir.

♀☛ Eğitimin tum seviyelerinde kadınların okullaşma oranının artırılması, mesleki eğitimde kız cocuklarının teşvik edilmesi ve toplumumuzdaki kadın işi-erkek işi olgusunun onune gecilmesi ulkemizdeki kadın istihdamının artırılması icin atılacak onemli politika adımları arasındadır.

♀☛ Ucretsiz aile işciliğinin azaltılması ve tarımda istihdam edilen kadınların ekonomik bağımsızlıklarını ve sosyal guvencelerini kazanmaları icin denetimlerin ve teşviklerin artırılması gerekmektedir.

♀☛ Cinsiyete dayalı ayrımcılığın azaltılması icin toplumsal alanlar eşitlikci bir yaklaşımla duzenlenmeli, kamuoyunda gerekli farkındalık yaratılmalı, cocuk bakım evleri ile kreşlerin sayısı artırılmalı ve ucretleri duşurulmelidir.

 

AB Katılım Sürecindeki Türkiye’nin Kadın İstihdamı Karnesi

Türkiye nüfusunun yarısını oluşturan kadınların iş gücüne katılım ve istihdam oranları atılan adımlara rağmen kronik olarak düşük seviyelerde seyretmektedir. 2017 itibarıyla yüzde 28,9 olarak gerçekleşen Türkiye’deki kadınların istihdam edilme oranı, ülkemizin 2023 itibarıyla dünyanın en büyük 10 ekonomisi arasına girme hedefi göz önüne alındığında çok düşüktür. OECD ülkeleri arasında kadın istihdamında son sırada yer alan ve 2005 yılından bu yana tam üyelik hedefiyle katılım müzakereleri yürütülen AB’nin de bir hayli gerisinde kalan kadın istihdamı; sadece politika yapıcıların değil özel sektörün ve sivil toplumun da taşın altına elini koyarak adım atmasını gerektiren bir alandır. Sürdürülebilir ekonomik kalkınma, erkekler kadar kadınların da potansiyellerinden ülkelerin tam olarak yararlanabildiği zaman sağlanmaktadır.

Türkiye’deki kadın istihdamının nicelik olarak artırılması gerekliliğinin yanı sıra bazı niteliksel sorunlar da ön plana çıkmaktadır. 2000’li yılların başına kadar Türkiye’deki kadın istihdamında dominant sektör olan tarımda, ücretsiz aile işçiliği kavramı çok yaygındır. Nitekim istihdam oranına dâhil edilen kadınlar, aile işletmelerinde ya da çiftliklerinde veya tarlalarında ücretsiz olarak çalışmakta, bu şekilde de maalesef ekonomik bağımsızlıklarını ve sosyal güvencelerini kazanamamaktadır. Türkiye’deki kadın istihdamının bir diğer önemli sorunu ise 15-24 yaş aralığındaki kadın nüfusunun yüzde 34’ünün eğitimlerine devam etmediği ve aynı zamanda çalışmadığı, yani söz konusu yaş grubundaki 100 kadının 34’ünden Türkiye’nin beşeri sermaye ya da iş gücü anlamında faydalanamadığıdır. Ayrıca toplumsal cinsiyete dayalı işbölümü ve bu çerçevede kadına ve erkeğe ideal mesleklerin biçilmesi ile ev işleri ve çocuk bakımı gibi sorumlulukların kadına yüklenmesi de toplumumuzda oldukça yaygındır.

Bu bağlamda İKV Uzman Yardımcısı Merve Özcan tarafından kaleme alınan ve İKV Değerlendirme Notları serisinden yayımlanan “AB Katılım Sürecindeki Türkiye’nin Kadın İstihdamı Karnesi” başlıklı değerlendirmede Türkiye’deki kadın istihdamına dair güncel tablo göz önüne serildikten sonra kadınların istihdam edilmesini engelleyen sebepler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Ardından AB’deki kadın istihdamı mercek altına alınmıştır. Son bölümde ise Türkiye’deki kadın istihdamını artırmaya yönelik hayata geçirilebilecek bazı politika önerileri sunulmuştur.

 

Tablolar

Tablo 1: Temel İş Gucu Gostergeleri

Tablo 2: İstihdam Edilenlerin Yıllara ve Cinsiyete Gore İktisadi Faaliyet Kolları

Tablo 3: İstihdam Edilenlerin Yıllara ve Cinsiyete Gore İşteki Durumu

Tablo 4: İstihdam Edilenlerin Yıllara ve Cinsiyete Gore Meslek Grupları

Tablo 5: İş Gucune Dahil Olmayanların Yıllara ve Cinsiyete Gore İş Gucune Dahil Olmama Nedenleri

Tablo 6: Yuksekoğretimde Cinsiyete Gore Oğrenci Sayıları

Tablo 7: Okullaşma Oranları

Tablo 8: Ne Eğitimde Ne İstihdamda Olan 15-24 Yaş Grubundaki Genc Nufusun Bitirdiği Eğitim Duzeyi

Tablo 9: Eğitim Durumuna Gore İş Gucu, İstihdam ve İşsizlik Verileri

İçindekiler

1) Türkiye’de Kadın İstihdamı

2) “Women Matter Turkey 2016 – Turkey’s Potential for the Future: Women in Business” Raporu

3) Türkiye’de Kadın İstihdamının Özellikleri

4) Türkiye’de Kadın İtihdamını Etkileyen Faktörler

4.1) Toplumsal Cinsiyete Dayalı Ücret Farkı

4.2) Toplumsal Cinsiyet, Ailevi Sorumluluklar ve Evlilik

4.3) Eğtim

5) AB’de Kadın İstihdamı

6) AB’nin Kadın İstihdamını Artımak icin Attığı Adımlar

7) Türkiye’de Kadın İstihdamını Artırmaya Yönelik Politika Önerileri ve Sonuç

 

[44 Sahifelik Yayının Tamamı]

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: