ABD’nin «Kudüs Kararı»ndan Sonra…


Mutluluk ayrılıkta mı, boşanmada mı?

***

Kudüs’ün A.B.D. tarafından İsrail’in başkenti olarak tanınmasın analizi?

yakup_yurt

©Yakup Yurt

Donald Trump’un ABD Büyükelçiliğini Kudüs’e taşıma kararı ne gibi yansımalar yaratabilir?

Kısacası; mutluluk ayrılıkta mı, boşanmada mı?

Uluslararası topluluk garip ve sürprizli bir yıl sonu eğlencesine hazır olsun. Özellikle Arap ve İslam toplumlarının Noel Yortul’arı bu kentin ABD tarafından İsrail’in başkenti olarak tanınması ve Büyükelçiliğini bu kente taşıma kararı ile zehir oldu bile. Öncelikle bölgede barış görüşmelerinin yeniden başlaması için iyi bir işaret değil. Sözkonusu görüşmelerde Kudüs’ün statüsü merkezdeki en önemli sorunlardan birini teşkil ediyordu. Diplomasi uzmanlarına göre, iki taraf arasında anlaşmaya varılması gerginliğin azalmasına yol açacaktı. Hem de azami düzeyde.

Peki barış sürecine ne olacak?

Başkan Trump’un beyanatı ile Filistinlilerin Doğu Kudüs’ün bir gün bağimsız Filistin devletinin başkenti olması hâyâli suya mı düştü? Diplomatik görüşmeler iki zıt görüşün yaklaşmasına yardımcı olamadı. Her iki taraf Kudüs’ün tamaminı kendisi için istiyordu. Filistinli başkan Mahmut Abbas’ın ifadesiyle “Böylesi lânet kararlarla, ABD bilinçli bir şekilde barış ortamını bozuyor, barış tesisi için son yıllarda oynadıkları sponsorluluk rolünü bıraktıklarını da açıkça ilân ediyor”.

İsrail kanadında haber sevinçle karşılandı. 1967’de yapılan 6 gün savaşı sonucunda Doğu Kudüs’ün de ilhakıyla kent İsrail Devletin’ce «ebedi ve bütün» olarak başkent ilân edilmişti. Ve uluslararası toplum bu durumu resmen kabul etmemişti. Fakat şimdi ABD’nin resmen tanımasıyla birlikte, İsralli siyasetçiler Filistinlilerle gitgide konuyu müzakere etmeye yanaşmayacaklar. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu Donald Trump’un kararını «tarihi bir gün» olarak değerlendirdi bile. Kudüs’ü tek tanrılı üç dinin ibadethaneleri alanında hiçbir değişiklik yapılmayacagını ve “statüko”yu koruyacağinı beyan etti.

Bölgenin istikrarı alanında ne gibi riskler var?

Donald Trump’un beyanı zaten istikrarsız olan bölgeyi daha kırılgan hâle sokacak. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan “Böyle bir karar herkesi, ve özellikle bölgeyi ateş çemberine atar” dedi. Diğer yandan, The Guardian gazetesinin haberine göre projenin somutlaşması halinde; Türkiye’nin İsrail ile diplomatik ilişkilerini kesebileceğini bildirdi. İsrail ile sınırları olan Arap ülkeleri (Mısır, Ürdün, Lübnan, Suriye…) de bu kararı tanımadıklarını bildirdiler. ABD’nin bölgede önemli bir müttefiki olan Suudi Arabistan, barış sürecinde bir gerileme söz konusu olduğu, bu, Kudüs meselesi hakkında tarihsel bir tarafsızlık sergileyen Amerikan tutumunun değiştığinı belirten gazete, bu ülkelerin Amerikan Yönetiminin kararından dönmesini ümit ettiklerini bildirdilerini yazdı.

Kudüs kenti ve sakinleri

The Guardian gazetesine göre 2015 yılında, yaklaşık 850.000 nüfuslu Kudüs kentinin % 37 si Filistinli idi. Bunların çoğu aşırı kalabalık ev ve mahallelerde oturuyorlar, inşaat veya büyütme ruhsatı alamıyorlardı.. % 75i fakirlik eşiğinin altında, % 25i ise bir ayırma bariyeri ile kentin diğer semtleri ile ilişkisiz yaşadıklarını bildirdi. Trump’un bu beyanından sonra durumlarının değişeceğini düsünmek bir hâyâl gibi geliyor bana! Kentin Belediye Başkanı Nir Barkat’a göre şiddete başvuran bedelini ağır öder.

Avrupa bu konuda ne düşünüyor?

Batı Avrupa ülkelerinin çoğunluğu ABD’nin Kudüsü İsrail’in başkenti olark tanımasından kaygı duyuyorlar. Avrupa Birliği gerekli ve uygun tedbirleri zamanında alabilecek mi? Ben şahsen sanmıyorum. Örnek: Batı Şeria’dan gelen satın alımların tamamen yasaklanması veya işgâl altındaki topraklarda İsrail Şirketleri ile işbirliği yapılmaması. Ancak bu şekilde davranılabilirse, ABD’nin tutumundan net olarak farklı düşünülebilir…

Ayrılmak mı, boşanmak mı?
Sizce hangisi daha makul?
Brüksel, 07-12-2017

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: