Türkiye – AB İlişkileri: Artan Diyalog, Süregelen Anlaşmazlıklar…


Turkey Under Watch !

© photocredit

***

Türkiye-AB İlişkilerinde Hareketli Yaz

cigdem_nas

©Doç.Dr.Çiğdem Nas

Türkiye-AB ilişkilerinde son dönemde üç önemli olaya şahit olduk. Bunlardan ikisi AB ve Türkiye arasında temas ve toplantılar şeklinde cereyan ederken, üçüncüsü AB’nin lider ülkelerinden Federal Almanya ile Türkiye arasındaki tırmanan karşıtlık oldu. Elbette ki AB ile ilişkiler, tek tek Üye Devletler ile olan ilişkilerden ayrı olarak ele alınmalı. Ancak bu iki farklı düzlem arasında önemli bir kesişme olduğu veya Üye Devletler ile olan ilişkilerin AB ile ilişkilerin bir alt kümesini oluşturduğu yadsınamaz. Hele söz konusu olan, AB’nin rotasını ve genişleme politikasını da belirleyen bir aktör olduğunda Almanya ile ilişkilerin, AB ile ilişkilerden tamamıyla ayrı düşünülmesi söz konusu olamaz.

[kaynak]

Türkiye ve Almanya arasındaki kriz noktalarını kısaca şu şekilde özetleyebiliriz: Alman milletvekillerinin İncirlik Üssü’ndeki Alman askerlerini ziyaretlerine izin verilmemesi ile başlayan ve son olarak Konya’daki üsse ziyaretlere de izin verilmemesi ile devam eden karşıtlık, terörü destekleyen Alman firmaları listesinin Almanya’ya verilmesi ve sonradan geri çekildiğinin açıklanması, gazeteci ve insan hakları savunucusu Alman vatandaşlarının Türkiye’de tutuklanması, Türkiye’nin Almanya’nın FETÖ ve PKK gibi terör örgütlerini desteklediği yönündeki şikâyetleri, Almanya’nın Türkiye’de demokrasi ve insan haklarının durumu ile ilgili eleştirileri, Türkiye’nin Cumhurbaşkanı ve bakanlarının Almanya’da konuşma yapmalarının engellenmesi… Listeyi uzatmak mümkün.

Gerek Türkiye’de 16 Nisan referandumu gerekse Almanya’da eylül ayında yapılacak seçimlerin siyasi hassasiyetleri artırdığı ve halka yönelik aşırı söylemleri tetiklediği görülüyor. Ancak Türkiye-Almanya ilişkilerindeki gerginliği sadece seçim atmosferi ile açıklamak yeterli olmaz. Türkiye’nin AB rotasında sorunların artması, 15 Temmuz darbe girişimi sonrasındaki güvenlik endişelerinin Almanya tarafından yeterince değerlendirilmemesi ve Orta Doğu politikalarında yaşanan bazı uyuşmazlıklar bu duruma gelinmesinde etkili oldu.

Tabi bunun yanında, Federal Almanya’da yaşayan 3 milyonun üzerindeki Türkiye kökenli nüfusun da ilişkilerde önemli bir etkisi olduğunu söylemek gerek. Almanya’da yaşayan Türkiye kökenli göçmenlerin ülkeye sadakat göstermeleri gerektiğini söyleyen Federal Almanya Şansölyesi Angela Merkel, kuşkusuz ki ülkesinde yaşayan Türkleri hedef alan stratejileri hoş karşılamıyor. Bunun yanında, Alman basını ve kamuoyunda Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yönelik kırıcı söylemler ve Türkiye’ye yönelik katı eleştiriler de ülkemizde içişlerine müdahale edildiği yönünde bir izlenimin doğmasına yol açıyor.

Türkiye-Almanya ilişkilerinde sorunların zaman içinde birbirine eklenmesi, güven ve diyalog zemininin aşınması, durumu giderek daha karmaşık bir hale sokuyor. Ancak iki ülke arasındaki ilişkilerin son derece köklü olduğu ve somut menfaatlere dayandığı dikkate alınırsa, sorunların aşılarak işbirliğinin güçlendirilmesinden başka çıkar yol olmadığı da açıkça görülüyor.

Türkiye-AB Yüksek Düzeyli Siyasi Diyalog Toplantısı

[photoscredit]

Son günlerde gerçekleşen diğer olaylara bakacak olursak, Türkiye ve AB arasında gerçekleşen siyasi diyalog toplantısı önemli bir gelişme olarak kaydedilebilir. 13 Haziran’da yapılan siyasi direktörler toplantısı, dört Komisyon üyesinin Türkiye’yi ziyaretleri ve bakanların Brüksel’i ziyaretlerinden kısa bir süre sonra 25 Temmuz tarihinde gerçekleşen toplantıya, Türkiye’den Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve AB Bakanı ve Başmüzakereci Ömer Çelik ile AB tarafından Komisyon Başkan Yardımcısı ve Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini ile Komisyonun Komşuluk Politikası ve Genişleme Müzakerelerinden Sorumlu Üyesi Johannes Hahn katıldı.

Toplantıdan sonra yapılan basın toplantısında konuşan Mogherini, “çeşitli işbirliği alanlarında samimi, açık ve yapıcı görüşmeler gerçekleştirmeye karar verdiklerini” belirtti ve bu görüşmede ele alınan konu başlıkları ve işbirliği alanlarını şu şekilde özetledi:

° Hukukun üstünlüğü ve temel özgürlükler,

° Dış ilişkiler (Libya, Katar, Kudüs gibi güncel sorunlar),

° Enerji,

° Güvenlik,

° Terörle mücadele,

° Göç yönetimi ve mülteciler,

° Ekonomik ve ticari ilişkiler,

° Ulaştırma ve tarım.

Mogherini bu işbirliği alanlarında pozitif bir gündem oluşturulabileceğini öne sürerken, insan hakları ve özgürlükler alanındaki sorunlara da dikkat çekti. Mogherini bu kapsamda, “hukukun üstünlüğü, adil yargılanma hakkı, hukuka uygunluk, ifade ve toplantı özgürlüğü ve iyi komşuluk ilişkilerinin Türkiye’nin sadece bir aday ülke olarak değil, Avrupa Konseyi üyesi olarak da bağlı olduğu temel ilkeler” olduğunu ekledi.

Mogherini, Türkiye’nin AB ilkelerine bağlılığının gereği üzerinde dururken, üyelik perspektifine dikkat çekmedi. Ancak AB Bakanı ve Başmüzakereci Ömer Çelik’in, Türkiye-AB ilişkilerinin omurgasını katılım müzakerelerinin oluşturduğu ve katılım müzakerelerini bir kenara bırakarak, ilişkileri; enerji, ticaret, terörle mücadele gibi alanlarda işbirliğine indirgemenin kabul edilemez olduğu yönündeki müdahalesi önemliydi. Çelik, “Türkiye’nin sadece bir komşu ülke değil, aynı zamanda bir aday ülke” olduğuna dikkat çekti ve katılım müzakerelerinin önündeki siyasi engellerin kaldırılması çağrısında bulundu. AB Bakanı Çelik’in Türkiye’nin üyelik perspektifi üzerinde önemle durması ve Türkiye’nin AB karşısındaki konumunu bir ortak ülke ya da komşu ülke statüsüne indirgemek isteyen yaklaşıma direnmesi, Türkiye’nin bu konudaki kararlılığını ortaya koydu.

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, dış politikada işbirliği alanlarını vurgularken, Katar krizi, Mescid-i Aksa sorunu, Libya ve Suriye’deki durum gibi Türkiye ve AB’nin birlikte çalışabileceği alanlara dikkat çekti. Bunun yanında hukukun üstünlüğü ve demokrasi konusundaki eleştirilere yanıt veren Çavuşoğlu, Türkiye’nin sosyal bir hukuk devleti olduğunu, OHAL kararının Fransa’daki durumla benzer olduğunu ve Türkiye’de demokrasi veya hukukun üstünlüğünün olmadığının söylenemeyeceğini belirtti.

Komisyon Üyesi Hahn ise Türkiye’de demokratik hak ve özgürlüklerde yaşanan sorunlara değindikten sonra mülteci uzlaşısındaki gelişmeleri değerlendirdi. Hahn, Türkiye’nin Suriyeli mültecilere yönelik yaklaşımını takdirle karşıladıklarını belirtti ve AB’nin mültecilere yönelik olarak ayırdığı 3 milyar avronun 2,9 milyarının tahsis edildiğini, 48 proje için 1,6 milyar avroluk sözleşme imzalandığını ve 826 milyon avronun dağıtıldığını bildirdi. Hahn, vize serbestliğine ilişkin olarak, kalan kriterlerin yerine getirilmesi şartını yineledi ve topu Türkiye’ye attı.

Temel görüş ayrılıklarına rağmen, iki tarafın da ılımlı bir dil kullandığı ve birlikte çalışmayı arzu eden bir yaklaşım sergilediğini söylemek mümkün. Mogherini’nin şu sözleri yapıcı bir yaklaşım sergilediğinin deliliydi: “Birçok meslektaşımız daha çok kırmızı çizgilere odaklanıyor, bense ortak olarak sahip olduklarımıza odaklanmayı tercih ediyorum. Bugünkü diyaloğun bir açıdan faydalı olduğunu düşünüyorum: Üzerinde birlikte çalışabileceğimiz ortak öncelikler belirledik ve bu hafife alınmamalı…”

Türkiye-AB Karma İstişare Toplantısı [ EU-Turkey JCC]

[ photoscredit]

Üçüncü ve son olarak, 18-19 Temmuz tarihlerinde Brüksel’de gerçekleştirilen 36’ncı Karma İstişare Komitesi (KİK) toplantısına değinelim. Bu toplantı da son derecede önemliydi. Çünkü siyasetçilerin ve hükümet temsilcilerinin dışında, sivil toplumu oluşturan temel aktörlerin, ekonomik ve sosyal ortakların bir araya geldiği bir platformdu. Son günlerde Türk ve AB yetkililerinin bir araya geldiği birçok diğer toplantıda olduğu gibi, bu toplantıda da 15 Temmuz sonrası hassasiyetler, demokrasi, hak ve özgürlükler ve hukukun üstünlüğüne dair eleştiri ve hatırlatmalar ile Türkiye-AB ilişkilerinin geleceği konuları gündemi meşgul etti.

Toplantı, AB Bakanı ve Başmüzakereci Ömer Çelik’in katılım ve açış konuşmaları ile başladı. Ardından Türkiye’nin AB Nezdindeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Faruk Kaymakçı, TOBB ve KİK Eş Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu ve diğer Eş Başkan Annie van Wiezel açış konuşmalarını gerçekleştirdiler. Toplantıyı yöneten Hollandalı Eş Başkan van Wiezel’in 15 Temmuz şehitleri için 1 dakikalık saygı duruşu çağrısında bulunması Türkiye tarafınca son derecede memnuniyetle karşılandı.

KİK Türkiye kanadında, TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu’nun yanında, TOBB ile birlikte KİK üyeleri olan Türk-İş, TESK, Memur-Sen, Hak-İş, TZOB, TİSK ve Türkiye Kamu-Sen Başkanları da toplantıya katıldı. İki gün boyunca Türkiye-AB ilişkileri, ekonominin gidişatı, vize serbestliği ve mülteci işbirliği ile Gümrük Birliği’nin güncellenmesi gibi güncel konularda sunumlar yapıldı ve karşılıklı görüş alışverişinde bulunuldu.

KİK toplantısına katılan İKV Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, Türkiye-AB Gümrük Birliği’nin güncellenmesi konusunda bir sunum gerçekleştirdi. Sunumda, Türkiye ve AB arasındaki ekonomik ve ticari ilişkileri rakamlarla ortaya koyan Zeytinoğlu, Gümrük Birliği’nin güncellenme sürecinden beklentileri ve bunun olası etkilerini açıkladı.

KİK toplantısı sonunda, Türkiye ve AB taraflarının üzerinde uzlaştığı bir ortak bildiri açıklandı. İki taraf son ana kadar bildiri üzerinde çalıştılar ve iki tarafça da kabul edilebilir bir bildiri ortaya koydular. Türkiye-AB ilişkilerinin içinden geçtiği bu zor dönemde ortak bir bildiriyi çıkarabilmek önemli bir başarıydı. Sivil toplumun işçi, işveren ve diğer kesimlerinden temsilcileri bir araya getiren KİK, Türkiye-AB ilişkilerinin geleceğine dair umutları da tazelemiş oldu. Almanya ya da diğer Üye Devletlerle yaşanan krizler, AB ile aramızda esen soğuk rüzgârlar ve AB karşıtı söylemleri geride bırakarak, AB rotasına geri dönmek için gereken enerji ve istek, sivil toplumda mevcut.

***

Ongoing negotiations on enlargement, visa liberalisation, customs union can only progress in an atmosphere of respect of civil liberties, EU and turkey organisations say

The 36th meeting of the EU-Turkey JCC took place at the EESC in Brussels on 18 and 19 July 2017. At the opening session EESC President Georges Dassis welcomed the Turkish Minister of European Affairs Mr. Ömer Çelik and the participants by saying that: “Despite the existing tensions, dialogue is absolutely essential especially on difficult times as these”, and he stated his concerns about the current situation in Turkey regarding the respect for fundamental rights. “EESC expresses its solidarity with the Turkish people and gives its full support for the organizations of Turkish civil society which defend democracy. We hope we will once again see a Turkey that is totally democratic, open to the future and respectful of all freedoms, the rule of law and the separation of powers”, concluded Mr. Dassis.

Mr. Ömer Çelik stated clearly that Turkey is aiming for full EU membership: “We are committed to the EU process, our objective is to become a full member, any other form of cooperation does not interest us”.

While reiterating its strong condemnation of the coup attempt one year ago, the JCC stressed that the right to fair trial and due process should be respected and that all measures taken should further strengthen democracy, civil rights and social cohesion, respecting universal fundamental rights, the independence of the judiciary and the rule of law.

The JCC expressed great concern at the arrest and mass dismissals of public servants, and asked that Turkey lifts the state of emergency as soon as possible.

On the EU–Turkey relations the JCC members commended the efforts that are being made by Turkey on the migration issue, and considered that the migration challenge in the Eastern Mediterranean has to be addressed jointly by the EU and Turkey.

On the state of the economy in Turkey the JCC welcomed the European Commission’s proposal for the modernisation of the Customs Union Agreement but reminded of the need for the agreement to be provided with a sustainability chapter on labour, social and environmental standards.

On the state of social issues and employment in Turkey the JCC underlined that further measures and policies should be implemented to promote fundamental labour rights and decent work, in compliance with ILO fundamental conventions. The importance of facilitating the transition from the informal to the formal economy was also stressed.

On the topic of rights and employment of women, the JCC members considered that the social and economic empowerment and gender mainstreaming of women are both crucial to achieving real gender equality. They also underlined that the reconciliation of work and family life for women is an engine of growth and welcomed initiatives such as the extension of the incentives for the employment of women.

The EU-Turkey Joint Consultative Committee (JCC), established in 1995, is a body that brings together representatives of organised civil society from the EU and Turkey. It complements the other bodies set up within the framework of the Association Agreement between the EU and Turkey and enables civil society organisations from both sides to monitor the accession negotiations and initiate debates on issues of common interest. Its members come from various economic and social interest groups. [de] [fr] [gr]

[more info]

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: