Türkiye’nin sağlık sektörüne farklı ve çağdaş bakış!


Yeni teknoloji ile Doktor’a gitmeye hacet kalmayacak(mı?)!

Sağlığa harcanan para giderek artıyor. Özellikle de yaşlı nüfus çoğaldıkça. Hizmet kalitesi ve hizmete erişim beklenen düzeyde değil. Hastalar kadar sağlık çalışanları da tepkili. Hemen her ülkede doktor ve hemşire açığı var. Hızlı müdahale edilmesi, etkili tedavi gerektiren durumlar mevcut. Peki ne olacak bu sağlık sekötürnün hali?

Sağlığa harcanan para giderek artıyor. Özellikle de yaşlı nüfus çoğaldıkça. Hizmet kalitesi ve hizmete erişim beklenen düzeyde değil. Hastalar kadar sağlık çalışanları da tepkili. Hemen her ülkede doktor ve hemşire açığı var. Hızlı müdahale edilmesi, etkili tedavi gerektiren durumlar mevcut. Peki ne olacak bu sağlık sekötürnün hali?

***

Sağlığa Yenilikçi Bir Bakış Açısı: Mobil Sağlık

tusiad_baskan

22 Mart 2016 – Teknoloji, hepimizin bildiği gibi, tüm dünyada rekabetin belirleyici ana unsuru haline geldi. İş süreçleri dijital dönüşüm ile yeniden tanımlanıyor. Dijital dönüşüm sürecinde ülkemiz takipçi konumuyla yetinemez ve yetinmemeli diyoruz. Dijital dönüşümde lider ülkeler arasında olmamız için sağlıktan eğitime, iş modellerinden kamu yönetimine kadar her alanda „teknoloji ve inovasyon‟ odağında düşünmemiz ve hızlı hareket etmemiz şart.

TÜSİAD olarak biz de bu anlayışla dijital ekonomiyi çalışmalarımızın merkezine aldık. Teknoloji konusundaki çalışmalarımızın geçmişi oldukça eskiye dayanıyor.

Teknolojik gelişmelerle yolu en çok kesişen sektörlerden biri hiç şüphesiz sağlık sektörü. Teknolojinin nihai kullanıcısı, sağlık sisteminin odağında olan “insan”. Teknolojik ilerlemeler insan hayatını, hayat kalitesini doğrudan etkiliyor. Bu nedenle, sağlıkta yenilikçi yaklaşımlar, hem toplumun sağlık düzeyinde iyileşme sağlanması, hem de sağlık sisteminde verimlilik ve mali sürdürülebilirlik açısından çok önemli.

Bu düşünceyle, TÜSİAD Sağlık Çalışma Grubumuzun son yıllardaki rapor ve seminer faaliyetleri özellikle sağlıkta inovasyon ve e-Sağlık konusuna odaklandı.

Sağlık sektörü, yenilikçi ürün ve teknoloji geliştirme ve uygulamada önemli bir atılım potansiyeline sahip. Nitekim, 2013 yılı Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu kararlarında, son derece isabetli şekilde, Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi kapsamında ivme kazanmamız gereken alanlardan biri “sağlık” olarak belirlenmişti. Bunu memnuniyetle karşılamıştık.

Sağlık sektöründeki yenilikçilik potansiyelini harekete geçirmede, mobil sağlığın önemli katkıları olacağına inanıyoruz.

Bugün, dünyada 5 milyara yakın insan cep telefonu kullanıyor. GSM Association‟ın tahminlerine göre 2015 yılında dünya nüfusunun % 73‟ü 3G kapsamı dahilinde. 2020 itibariyle bu oranın % 80‟e ulaşması, dünya nüfusunun % 60‟ının ise 4G kapsamında olması bekleniyor. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği çalışmalarına göre, mobil internet dünya nüfusunun dörtte birini çevrimiçi yapacak potansiyele sahip .
TÜİK verilerine göre ülkemizde 2015 yılında hane halkı cep telefonu sahipliği oranı, akıllı telefonlar dahil yaklaşık % 97. Oldukça yüksek bir rakam. Bireylerin internet kullanım oranı yıllar içinde artıyor, % 56’ya ulaşmış durumda. İnterneti kullanan bireylerin %74‟ünün, ev ve işyeri dışında internete kablosuz olarak bağlanmak için cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını görüyoruz. Yani yeni normal bu. İnternet kullanan bireylerin %66‟sı sağlıkla ilgili bilgi aramak için internet kullanmış; yani sağlık konusunda meraklı, araştırıcı bir internet kullanıcısı profiliyle karşı karşıyayız.

Cep telefonu ve akıllı telefonların yanı sıra tabletler, taşınabilir tıbbi cihazlar, sensörlerle donatılmış giyilebilir teknolojiler, akıllı saatler-gözlükler bize yepyeni bir dünyanın kapılarını çoktan açtı bile.
Bir tarafta mobil teknolojiler günden güne yaygınlaşır, öteki tarafta sağlık sistemleri ciddi harcama yükü, sağlığa erişim ve kalite sorunlarıyla boğuşurken, sağlıkta mobil teknolojilerden mutlaka yararlanmak gerekir.
“Veri” her sektör için önemlidir ama bildiğiniz gibi sağlık sektöründe hayati öneme sahiptir. Mobil iletişim teknolojisi ve altyapısını kullanarak sağlık verisi toplama ve sağlık durumunu takip etme, uzaktan hastalık yönetimi ve erken uyarı sistemi alanlarında sağlık sisteminin etkinliğini artırmak bizlerin elinde.

Mobil sağlık uygulamalarıyla bireylerin sağlığa erişimi geliştirilebilir, sağlık hizmetlerinde maliyet ve kalite avantajları sağlanabilir. Bireylerin daha fazla sorumluluk alarak sağlıklı yaşama konusunda daha bilinçli bir davranış geliştirmeleri mobil sağlık ile özendirilebilir. Bu önemlidir çünkü yaşam kalitesini düşüren ve sağlık sistemlerini zorlayan birçok hastalık, sağlıklı yaşam yönündeki davranış değişiklikleriyle önlenebilir ve daha iyi yönetilebilir.

Bilinçlendirme amaçlı SMS mesajları, görüntülü telekonsültasyon ve teleziyaret uygulamaları, taşınabilir veya giyilebilir cihazlardan tıbbi verilerin gönderimi, bireyin akıllı telefon uygulamalarıyla kendine testler uygulaması, uzaktan kronik hastalık yönetimi gibi geniş bir yelpazede kullanılan mobil sağlık, hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerde hızla yaygınlaşıyor.

Mobil sağlık; içerisinde sağlık, teknoloji ve finansı birlikte barındırdığından, iş modelleri geliştirmek açısından zorlu, ancak bir o kadar da yeniliklere açık bir alan. Sadece teknoloji ayağına baktığımızda nesnelerin interneti, makinalar arası iletişim, bulut bilişim, büyük veri, giyilebilir ve taşınabilir teknolojiler gibi birçok bileşeni bir arada görüyoruz. Dijital dönüşümün bu yapıtaşları sağlık sistemini derinden etkileyecek ve mobil sağlığı belki de hayallerimizin sınırlarını zorlayacak şekilde geliştirecek.

Mobil teknolojiler, insanları daha sağlıklı kılmaya, hastalıkları yönetmeye ve sağlık harcamalarını düşürmeye yönelik umut vaad ediyor.
Mobil sağlığın sunduğu fırsatları kaçırmamak için devlet, özel sektör ve STK‟ların hep birlikte çalışması gerekir. Ülkemizi, mobil sağlık ürün ve uygulamalarında öne çıkaracak politikaların hayata geçirilmesine ihtiyaç var, bunu önemle vurgulamak isterim. Sağlık Bakanlığı‟nın 2013-2017 Stratejik Planı‟nda mobil sağlık hizmetlerini geliştirme hedefi de mevcuttur. Bu hedefi çok güçlü şekilde destekleyecek adımları tartışmak ve hayata geçirmek gereklidir.

Kamunun, mobil sağlık konseptini geliştirici ve teşvik edici adımlar atması, standartlar ve veri güvenliği alanında gerekli düzenlemeleri yapması önemlidir. Sağlık hizmet sunucuları, mobil operatörler, teknoloji firmaları, kamu ve özel sağlık sigorta kurumları gibi paydaşların daha yakın bir işbirliği içinde çalışması, mobil sağlığın gelişmesinde belirleyici olacaktır.

Artık önümüzdeki akıllı mobil cihazların sağlığımız ile ilgili verileri takip ve analiz ettiği, bizi uyararak sağlıklı yaşama yönlendirdiği, doktor hasta ilişkisini, hatta ameliyatları uzaktan yapılabilir şekle dönüştürdüğü, bireylere kendi sağlıklarını yönetebilme hakkı tanıyan bir gelecek var. [Cansen Başaran-Symes’in konuşmasının tam metni.]

Sağlıkla ilgili küresel sorun listesinin başında yer alan konular:

* Sağlık harcamaları hemen tüm ülkelerde yüksek olup GSMH’nin % 4’ü ile % 12’si arasında değişiklik göstermektedir (Worldbank, 2014) ve gelecek projeksiyonları da umut verici değildir. Dünyada 2013 senesinde sağlığa 7.2 trilyon ABD doları harcandığı, bunun da dünya GSMH’sinin % 10,6’sına denk geldiği görülmektedir. 2018’e kadar bu harcamaların yıllık % 5,2 artışla 9.3 trilyon ABD dolarına yükseleceği tahmin edilmektedir (Deloitte, 2015).

* Bu yüksek harcamaya rağmen hizmet kalitesi ve hizmete erişim beklenen düzeylerde değildir. Hem hastalarda, hem sağlık çalışanlarında memnuniyet düzeyleri düşüktür.

* Sağlık çalışanlarının sayısı olması gerekenin altındadır. Hemen her ülkede doktor ve hemşire açığı vardır.

Mobil sağlık, daha hızlı ve iyi bir tedaviyi olanaklı kılmak ve sağlığın korunmasını artırmak amacıyla mobil cihazların etkin bir şekilde sağlık verisi toplamasını ve sağlık durumunu takip etmesini sağlar.

Mobil sağlık; toplumu bilinçlendirme, hastalıklar hakkında uyarılarda bulunma ve yönlendirme amaçlı SMS mesajlarından, görüntülü telekonsültasyon ve teleziyaret uygulamalarına; cep telefonundan veya internet sitesinden randevu almaktan, taşınabilir veya giyilebilir cihazlardan tıbbi verilerin gönderilmesine; bireyin akıllı telefon uygulamaları ile kendine renk körlüğü testi uygulamasından, uzaktan kronik hastalık yönetimine kadar çok geniş bir yelpazede uygulama alanı bulmaktadır. Mobil sağlık hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkelerde yaygınlaşmaktadır.

Mobil sağlığın beklenen etkileri

* Daha iyi teşhis ve tedavi,

* Kendi sağlıkları ile daha fazla ilgili bireyler ve daha sağlıklı yaşam biçimleri,

* Artan koruyucu sağlık uygulamaları,

* Kronik hastalıkların daha etkin takibi,

* Daha etkin ve sürdürülebilir bir sağlık sistemi,

* Sağlık çalışanları için, bilgiye erişim ve analiz etmek için harcanan zamandan % 30 tasarruf (Hoyt ve Yoshihashi, 2014),

* Daha az hastane yatış ihtiyacı nedeniyle maliyetlerde azalma.
Sağlık giderleri gittikçe artan Türkiye’de, mobil sağlık uygulamalarının yaygınlaşmasının, hem sağlığın korunması hem de sağlık giderleri üzerindeki olumlu etkisi nedeniyle ülke menfaatine olacağına inanıyoruz. Mobil sağlık ile;

* SMS bilgilendirmeleri sayesinde özellikle kırsal kesimde salgın önlemi, ana-çocuk sağlığı, hamile takibi, aşılama gibi birçok konuda bilgilendirme, farkındalık yaratma ve bilinçlendirme çalışmaları yapılabilir.

* Yerel olarak üretilecek kolay kullanımlı akıllı telefon uygulamaları ve oyunlaştırma yazılımları sayesinde, gelecek nesillerin, sağlıkları hakkında daha bilinçli bireyler olarak yetiştirilmeleri ve böylece sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi sağlanabilir.

* Ülkemizde yaşayan 22 milyon kronik hastaya (Sağlık Bakanlığı, 2013) uzaktan hastalık yönetimi uygulamaları sayesinde, sürekliliği olan, daha kaliteli sağlık hizmeti verilebilir.

* Türkiye’de üretilecek taşınabilir ve giyilebilir cihazlar/sensörler, Türkiye’nin 2023 hedefleri bağlamında istihdama ve üretime önemli katkılar sağlayabilir.

Mobil sağlık veya kısaca mSağlık uygulamaları sağlığa değişik katmanlarda destek ve kalite sağlayan yeni iş modellerini bünyesinde barındırmaktadır. Türkiye’nin de gecikmeksizin bu iş modellerini kendi sağlık politikaları içine adapte etmesi gerekmekte, bunun da hızlı ve etkin bir şekilde gerçekleşmesi için kamu ve özel sektörün birlikte hareket etmesi önem arz etmektedir.

Türkiye’de mobil sağlık iş modellerinin sağlıklı gelişimi için kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarından beklenenler şöyle özetlenebilir:

* Stratejik planlamalara mSağlık alanına özgü hedefler konulmalı, stratejik plan ve yol haritası çizilmeli ve devlet desteği sağlanmalıdır.

* Pilot projeler yaygınlaştırılmalı, başarılı pilot projeler vakit kaybetmeksizin uygulama projesi haline getirilmelidir.

* mSağlıkta Kamu-Özel Sektör Ortaklığı (PPP) mümkün kılınmalıdır.

* mSağlık iş modellerinin geliştirilmesi, mSağlık uygulaması için SGK tarafından geri ödeme faslı konması ve özel sağlık sigorta firmalarının ilgisinin mSağlık alanına çekilmesi önemlidir.

* mSağlıkta kullanılacak taşınabilir ve giyilebilir tıbbi teknolojilerle ilgili teşvikler konulmalı, ArGe projeleri desteklenmeli, akıllı telefon uygulamalarının kullanılması özendirilmelidir.

* Sadece hastalıklarla ilgili değil sağlıklı kalma ile ilgili (wellness) de teknolojiler, uygulamalar, kullanım modelleri özendirilmelidir.

* Sağlık Bakanlığı’nın Ulusal Elektronik Sağlık Kaydı ve Kişisel Sağlık Kaydı altyapısını kurması ve standartları belirlemesi, bu konuda özel sektörün veri üretimi ve saklaması koşullarını yayınlaması gerekmektedir.

* mSağlık çözümlerinde güvenlik ve mahremiyeti koruyacak önlemlerin alınması gereklidir.

* Ülkedeki iletişim altyapısının güçlendirilmesine devam edilirken, mSağlık hakkında hem kamuoyuna hem de sağlık çalışanlarına yönelik tanıtım, farkındalık yaratma ve bilinçlendirme çalışmaları yapılmalıdır.

* Oyunlaştırma uygulamaları kullanılarak halkın sağlık okuryazarlığı geliştirilmelidir. [Raporun özetinin tamamı] [Raporun tamamı]

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: