AB – Türkiye : Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu.


Türkiye’nin AB’ye üyelik müzakereleri çerçevesinde müzakereye açılan 22 No’lu “Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu” başlığıyla ilgili değerlendirmeler.

sans-titre

© photocredit

***

Türkiye’nin AB’ye üyelik müzakereleri sürecinde 22 No’lu “Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu” başlığında müzakerelere 5 Kasım 2013 tarihinde başlandı. Yeni başlığın açıldığı bakanlar düzeyinde Hükümetlerarası Katılım Konferansının onuncu toplantısında Türkiye, AB Bakanı ve Başmüzakereci Egemen Bağış ve Kalkınma Bakanı Cevdet Yılmaz tarafından, AB ise AB Dönem Başkanlığı çerçevesinde Litvanya Dışişleri Bakanı Linas Linkevicius ve Genişleme ve Komşuluk Politikasından Sorumlu AB Komiseri Stefan Füle tarafından temsil edildi.

Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu” başlığı Türkiye’nin AB’ye tam üyelik müzakereleri kapsamında açılan on dördüncü başlık olma özelliği taşıyor. Halihazırda toplam on dört başlık müzakerelere açılmış, bir başlık da geçici olarak kapatılmış bulunuyor. Geçici olarak kapatılmış bulunan 25 No’lu Bilim ve Araştırma başlığı ise geçen süre içinde AB mevzuatında değişiklikler olması halinde farklılıkların giderilmesi amacıyla yeniden müzakerelere açılabilecek.

Müzakerelere açılan başlıklar:

* Bilim ve Araştırma (geçici kapaması yapılan başlık); Sermayenin Serbest Dolaşımı,
* Şirketler Hukuku; Fikri Mülkiyet Hukuku; Bilgi Toplumu ve Medya;

* Vergilendirme;
* İstatistik; İşletmeler ve Sanayi Politikaları; Trans-Avrupa Şebekeleri; Çevre;
* Tüketicinin ve Sağlığın Korunması; Mali Kontrol, Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve
* Bitki Sağlığı, Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu.

Türkiye’nin AB’ye katılımı öncesinde toplam 35 adet olan müzakere başlığının açılarak, ilgili çalışmalar ve düzenlemeler yapıldıktan sonra kesin kapamasının yapılması gerekiyor. Hükümetlerarası Katılım Konferansının ardından basına yaptığı açıklamada Stefan Füle, AB’nin en kısa zamanda anahtar başlıklar olarak değerlendirilen 23 (Yargı ve Temel Haklar) ve 24 (Adalet, Özgürlük ve Güvenlik) No’lu başlıkların açılması için Türkiye tarafından yerine getirilmesi gereken şartlara netlik kazandıracağı yönündeki umudunu dile getirdi.

Başlık Kapsamı:

22 No’lu başlık yeni iş yaratımı, rekabetçilik, yenilikçilik, ekonomik büyüme, yaşam kalitesinin iyileştirilmesi ve sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesi olmak üzere temel AB politika alanlarını kapsamaktadır.

Bölgesel politikanın temel amacı bölgeler arasındaki sosyoekonomik eşitsizliğin azaltılmasıdır.

Yapısal araçların koordinasyonu ise AB’nin finansal araçları olan Yapısal Fonlar ve Uyum Fonları’nın kullanımı için gerekli olan kurumsal ve idari yapıların oluşturulmasını ve konuya ilişkin genel düzenlemelerin yanı sıra her bir fona yönelik özel düzenlemelerin uygulanması konularını kapsamaktadır.

Bu başlığa yönelik AB müktesebatı çerçeve düzenlemeler ve uygulama mevzuatını içermektedir. Dolayısıyla bu alanda ulusal mevzuatın AB müktesebatıyla tam uyumu beklenmemektedir. Mevzuat, Yapısal Fonlar ve Uyum Fonları programlarının oluşturulması, onaylanması ve uygulanmasına ilişkin genel kuralları belirlemektedir. İlgili programlar AB Komisyonu ve üye ülke temsilcileri ile müzakereleri takiben ortak kararla belirlenirken, uygulama üye devletlerin yetki alanına girmektedir.

Yapısal araçlara ilişkin AB mevzuatının içerdiği düzenlemeler şu şekildedir:

* Uyum Fonu (Cohesion Fund, No. 1084/2006)

* Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu (ERDF-European Regional Development Fund-No. 1080/2006)

* Avrupa Sosyal Fonu (ESF-European Social Fund-No 1081/2006)

* Uyum Fonu, Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu ve Avrupa Sosyal Fonuna ilişkin Genel Hükümler (General Regulation, No. 1083/2006)

* Avrupa Birliği Yerel İşbirliği Avrupa Gruplaşması (EGTC-European Grouping for Territorial Cooperation-No. 1082/2006)

* Katılım Öncesi Mali Araç (IPA-Instrument for Pre-Accession-No. 1085/2006)
* Katılım Öncesi Mali Araç Uygulama Tüzüğü (IPA Implementing Regulation, No. 718/2007)

* Katılım Öncesi Mali Araç Uygulama Tüzüğü – Tadil edilmiş- (IPA Implementing Regulation, No.80/2010, amending EC No_718_2007)

Yapısal Fonlar ve Uyum Fonları’ndan yalnızca AB üye ülkeleri faydalanabilmektedir. Katılım Öncesi Mali Araç ise Türkiye’nin de dahil olduğu AB aday ülkeleri için geliştirilen ve katılım müzakereleri sürecinde aday ülkelerde gerekli idari ve kurumsal yapının kurulabilmesi için oluşturulan finansal mekanizmadır. Katılım Öncesi Mali Araç beş ana bileşenden oluşmaktadır;

(1) geçiş dönemi desteği ve kurumsal yapılanma,

(2) sınır ötesi işbirliği,

(3) bölgesel kalkınma,

(4) insan kaynaklarının geliştirilmesi, (5) kırsal kalkınma.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması

AB bölgesel politikalarına uyum sağlamak ve katılım öncesi mali desteklerden faydalanabilmek için AB Bölgesel İstatistik Sistemi ile uyumlu İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) oluşturulmuştur. 22 Eylül 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmış Bakanlar Kurulu kararnamesiyle üç ayrı düzeyde istatistikî bölge belirlenmiştir:

Düzey 1 > 12 bölge

Düzey 2 >26 bölge

Düzey 3 > 81 il

tüsiad

Ocak 2006’da yürürlüğe giren 5449 sayılı Kanun uyarınca İBBS Düzey -2 bölgelerinde Kalkınma Ajanslarının kurulmasına ilişkin çalışmalar başlatılmıştır. Bölgesel ve kentsel-kırsal farklılıkları ortadan kaldırma hedefini de içeren 10. Ulusal Kalkınma Planı Haziran 2013’te Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmıştır.

Gereklilikler ve Kapanış Kriterleri:

Bu müzakere başlığıyla ilgili olarak kamu makamları tarafından gerçekleştirilmesi gereken ve AB Konseyi tarafından kapanış kriteri olarak olarak belirlenen dönüşümler şunlardır:

+ Ortaklık Anlaşması Ek Protokolü’nden doğan yükümlülüklerin Türkiye tarafından tüm AB üyelerine karşı ayrımcılık yapmaksızın yerine getirilmesi;

+ Katılım Öncesi IPA Fonları’na ilişkin dolaylı yönetim sisteminin bölgesel kalkınma ve insan kaynakları alanlarında tatmin edici peformans gösterilmesi;

+ Türkiye tarafından AB Uyum Politikası’nın uygulanması için kurumsal bir düzenleme yapılması, bu kapsamda Yönetim İdaresi, Onay İdaresi ve Denetim İdaresi ile Aracı Kurumlar’ın tayin edilmesi ve bütün kurumların yeterli derecede işlevsel ayrıma haiz olmasının temini;

+ Türkiye tarafından AB Komisyonu’na AB Uyum Politikası için ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde gerçekleştirmesi planlanan eylemlere ilişkin kapasite geliştirme bütçesinin sunulması;

+ Türkiye tarafından AB’nin İşleyişine İlişkin Antlaşma’nın 174 ve 175. Maddeleri ile AB Uyum Politikası şartları uyarınca ülkede ekonomik, sosyal ve bölgesel uyumun güçlendirilmesi için ulusal politikaların geliştirilmesi ve bu politikaların etkin bir şekilde işlediğinin gösterilmesi;

+ AB Uyum Politikası çerçevesinde oluşturulacak ve Türkiye’nin bu alandaki kendi politikalarını destekleyecek ulusal stratejik planlama belgesi ve eylem planlarının Türkiye tarafından AB Komisyonu’na sunulması;

+ AB Uyum Politikası çerçevesinde Türkiye’nin katılım hakkı bulunan tüm programlara katılımı ve bu programların uygulanması konusundaki yetinin ve hazırlık durumunun kanıtlanması;

+ Türkiye’nin kendi Bilgi İşlem Sitemi’ni derinlemesine bir ihtiyaç değerlendirmesi yaparak ve AB genelindeki iyi örnekleri inceleyerek tasarlaması ve sisteme ilişkin hazırlık düzenlemelerini tamamlaması.

AB Komisyonu 2013 Türkiye İlerleme Raporu Kapsamında 22. Başlık Değerlendirmeleri:

Gelişmeler:

Mart 2013’te ilgili AB müktesebatının düzenleyici ve operasyonel gerekliliklerini karşılamak üzere ayrıntılı bir eylem planı sunmuştur.
Bölgesel politika ve yapısal araçların eşgüdümünde olumlu gelişme sağlanmıştır.

Hukuki çerçevede bazı ilerlemeler sağlanmış, yerel idari sisteminde değişiklik yapılmış, yerel makamların yetkileri artırılmıştır.

Bölgesel ve kentsel-kırsal farklılıkları ortadan kaldırma hedefini de içeren 10. Ulusal Kalkınma Planı 10 Haziran 2013’te Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmıştır.

Katılım Öncesi Yardım (IPA) araçlarının uygulanması için düzenlemeler oluşturulmuştur. IPA’nın 3. ve 4. bileşenleri altındaki işletim yapıları işlerlik kazanmıştır.

Ulaşım işletim yapıları ile ilgili olarak mal alımı ve ihale işlemleri Merkezi Finans ve İhale Birimi’nden (MFİB) Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’na devredilmiştir. Ulusal onay biriminin el kitabı güncellenerek denetim ve izleme kapasitesi güçlendirilmiştir. Birleşik İzleme İletişim Sistemi kısmi de olsa işlerlik kazanmıştır.

MFİB reddetme oranlarının tespit ve raporlaması ile ilgili eğitim vermiş ve verileri IPA’nın 3. ve 4. bileşenlerine göre Program Otoritesi olan bakanlıklarla paylaşmıştır.

Kalkınma Bakanlığı, farklı düzeylerdeki kurumlar ve komiteler arasında eşgüdüm ve uyum sağlamıştır.

Eksiklikler:

IPA kurumlarının idari kapasitesi yetersizdir. Kurumsal yapı güçlendirilmeli ve program uygulama süreci hızlandırılmalıdır.

Çalışan personelin işten ayrılma döngüsü yüksektir. Tecrübeli personelin görevde devam etmesi kurumda işlerin devamlılığı için önemlidir.

Bölgesel Kalkınma için Ulusal Strateji’nin Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulu tarafından onayı 2013’ün ikinci yarısında gerçekleşecektir.

Proje süreçlerinde farklılık olması nedeniyle IPA 3. bileşeni altındaki sektörlerde ilişkin uygulamalar aksamıştır.

IPA’nın 3. ve 4. bileşenleri altındaki programların izleme ve denetimi güçlendirilmelidir. IPA yapısındaki değerlendirme kapasitesi daha da geliştirilmelidir.

Hazırlayanlar: Gamze Erdem Türkelli – Dilek Aydın

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: