Dosya : Yurtdışındaki T.C.Vatandaşlarının, Türkiye’deki Seçimlerde Oy Kullanabilmelerine İlişkin Son Gelişmeler ve Belgeler…


Yurt dışındaki tüm T.C. Vatandaşlarının demokratik haklarını kullanmalarına ilişkin son açıklamalar…

droit_de_vote

Neler yapılması gerekiyor? – 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimleri!

Tukish expats angry with non-voting ruling

Women’s Party formed in Turkey

Turkish Parliament OKs June 12 as election date

***


Yurt Dışında Yaşayan Seçmenlerin 2011 Genel Seçimlerinde Oy Kullanmaları Hk.

Bugünkü (3 Mart) basında, yurt dışında yaşayan seçmenlerin 2011 Genel Seçimlerinde oy kullanmalarına ilişkin olarak yer alan haberler dikkate alınarak, aşağıdaki hususlar kamuoyunun dikkatine sunulur:

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 94/A maddesi; “Yurt dışı seçmenlerin sandık, gümrük kapılarında oy kullanma veya elektronik oylama yöntemlerinden hangisine göre oy kullanacağına yabancı ülkenin durumuna göre Dışişleri Bakanlığının görüşünü alarak Yüksek Seçim Kurulu karar verir.” hükmünü amirdir. Sözkonusu Kanun maddesi hükmünden de anlaşılacağı üzere, Dışişleri Bakanlığı konu hakkında karar mercii olmayıp, görüşüne başvurulan kurumdur.

Sözkonusu haberlerde atıf yapılan 13 Aralık 2010 tarihli Bakanlığımız yazısı, esas itibariyle, zamanında ilgili Büyükelçiliğimizin bu konuda Alman makamlarıyla gerçekleştirilen görüşme ve temaslara ilişkin raporunu içermektedir. Bu meyanda mezkur yazıda, esasen, yurtdışındaki seçmenlere yerinden oy kullandırmaya yönelik olarak, yasal çalışma yapılmak kaydıyla, mektupla veya elektronik ortamda oy verilmesi düzenlemeleri üzerinde durulmasında da fayda görüldüğü kaydedilmiştir.

Ancak, sözkonusu yazımız akabinde yapılan resmi temaslardan Alman makamlarının, bu ülkede yaşayan vatandaşlarımızın ülkemizde yapılacak seçimler çerçevesinde Almanya’da açılacak sandıklarda doğrudan oy kullanmalarına yönelik olarak evvelce sergilemekte oldukları katı tutumu yumuşatmaya ve konuya daha olumlu bir bakış açısıyla yaklaşmaya başladıkları da görülmüştür. Bunun üzerine, bu olumlu değişlikten de bilistifade, bu defa, yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın 2011 Genel Seçimlerinde bulundukları ülkelerden oy vermelerine yönelik çalışmaların süratle başlatılmasının yararlı olacağı değerlendirilmiştir.

Bu çerçevede, YSK’nın 120 sayılı kararında atıf yapılan 7 Şubat 2011, 10 Şubat 2011 ve 16 Şubat 2011 tarihli yazılarımızda yurtdışındaki seçmenlerin dış temsilciliklerimizde kurulacak sandıklarda oy verebilmelerine ilişkin olarak alınabilecek tedbir ve düzenlemeler ayrıntılarıyla izah edilmiştir.
Yazılarımızın eklerinde, yurt dışında sandıkta oy kullandırma işlemini kademe kademe açıklayan bir not, bunların tabloya yansıtılmış biçimi, diğer ülkelerin kendi topraklarında bu tür seçimler düzenlenmesine yönelik yaklaşımlarını içeren bir çizelge ve son olarak 2011 Genel Seçimlerinde yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın sandıkta oy kullanmalarına ilişkin her aşamada işlemin ne şekilde yapılacağını izah eden ayrıntılı bir kavram kağıdı iletilmiştir.

Bu bağlamda, yurtdışında açılacak sandıklar için dış temsilciliklerimizin fiziki ve personel imkânlarından yararlanılması her zaman mümkündür. Oy pusulaları dâhil seçim malzemelerinin ilgili dış temsilciliklerimize Bakanlığımız diplomatik kargo yollama olanaklarından istifade edilerek yollanması ve bu yolla güvenli şekilde geri getirilmesi; seçim malzemelerin tüm dış temsilciliklerimizde bulunan ve gizli evrakın yanı sıra kripto cihazı, pasaport, ve nüfus cüzdanı gibi değerli belge ve teçhizatın muhafaza edildiği üç kombinezon şifreli “strongroom”larda güvenli şekilde tutulmaları imkanımız mevcuttur. Sandık seçim kurullarını ve komisyonları dış temsilciliklerimizde görev yapan personelden oluşturma olanağımız bulunmaktadır. İlgili Kanun’da yurtdışında yapılacak seçimlerin bir gün yerine bir ayı aşkın geniş bir zamana yayılarak yapılmasına da olanak tanındığı cihetle, seçimlerin yurtdışında da başarıyla gerçekleştirilebileceği düşünülmektedir.

Gelinen aşamada, Bakanlığımızca, yurtdışında yaşayan seçmen vatandaşlarımızın demokrasinin temelini oluşturan seçimlerde oy verme haklarını kullanabilmeleri amacıyla, Kanun çerçevesinde olabilecek en geniş imkân ve seçeneklerin kendilerine sunulmasında yarar görülmektedir. Dışişleri Bakanlığı olarak, yurtdışındaki seçmenlerin sandık başında oy kullanmalarına yönelik imkân ve kabiliyete sahip olduğumuz, seçimlerin usulüne uygun şekilde ve oy/sandık güvenliğine halel getirilmeyecek biçimde gerçekleştirilmesine yönelik teknik, fiziki ve personel kapasitesini haiz bulunduğumuz görüşümüz muhafaza edilmektedir.

Ayrıca, yurt dışındaki tüm vatandaşlarımızın demokratik haklarını kullanmalarına olanak sağlanmasına ilişkin kararın, bazı ülkelerin sandıkta oy verilmesine ilişkin olabilecek olumsuz karar ve tutumlarına da endekslenmemesi gerektiği düşünülmektedir Kaynak.

Aynı konuda :

    Yüksek Seçim Kurulu’nun 26 Şubat 2011 tarihli, 120 sayılı kararı.
    Karar No : 120
    Karar Tarihi : 26/02/2011

    298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 94/A maddesinde;“Yurt dısı seçmenlerin sandık, gümrük kapılarında oy kullanma veya elektronik oylama yöntemlerinden hangisine göre oy kullanacagına yabancı ülkenin durumuna göre Dısisleri Bakanlıgının görüsünü alarak Yüksek Seçim Kurulu karar verir.” hükmüne yer verilmistir.

    Kurulumuzun 08/01/2011 tarih ve 13 sayılı kararı ile, 298 sayılı Kanunun 94/A maddesine göre, Yurtdısı seçmenlerin hangi usulde oy vereceklerinin tespiti ile tespit edilen yönteme göre oy verme usul ve esaslarını belirlemek için olusturulan komisyon çalısmalarını tamamlamıs olmakla, konu ve 25/2/2011 tarihli komisyon raporu incelenerek;

    Komisyon tarafından düzenlenen 25/2/2011 tarihli raporda: 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 94/A maddesinde;
    “Yurt dısı seçmenlerin sandık, gümrük kapılarında oy kullanma veya elektronik oylama yöntemlerinden hangisine göre oy kullanacagına yabancı ülkenin durumuna göre Dısisleri Bakanlıgının görüsünü alarak Yüksek Seçim Kurulu karar verir.” hükmüne yer verilmistir.

    Dısisleri Bakanlıgı Yurtdısında Yasayan Vatandaslar ve Emlak Genel Müdür Yardımcılıgı Yurtdısında Yasayan Vatandaslar Daire Baskanlıgınca Kurulumuza gönderilen 13 Aralık 2010 tarihli, B.06.0.KOYD.0.0-950.30-2010/178 sayılı yazıda; Almanya’da yasayan vatandaslarımızın 2011 Genel Seçimlerinde oy kullanmasına iliskin olarak Devlet Bakanı Sayın Faruk ÇELİK ve Federal Almanya’nın Ankara Büyükelçisi Eckart CUNTZ arasında yapılan görüsme konularının Berlin Büyükelçiligimize iletildigini,

    Vatandaslarımızın Almanya’da kurulacak sandıklarda oy vermeleri konusunda Berlin Büyükelçiliginin görüsünde; Almanya’daki mevzuatın ülkede mukim yabancıların, kendi ülkelerinin seçimlerinde oy kullanmalarına cevaz vermekte oldugunu, Federal Dısisleri Bakanlıgınca düzenli olarak birkaç yılda bir genelge Nota’yla bildirilen Almanya’daki uygulama geregince, vatandasların oy kullanmaları talebinde bulunan Büyükelçiligin bu hususta seçimlerden en az iki ay önce bir Nota’yla Alman Dısisleri Bakanlıgı’na basvurması ve Federal Hükümetin onayını alması gerektigini, Almanya’nın ilke olarak Temsilciklerin dısında oy kullanılmasına izin vermedigini, seçim yerlerinin açık olacagı saatler, oy verme hakkına sahip olarak seçime katılabilecek vatandasların tahmini sayısı gibi bilgileri istedigini,

    Federal Hükümetin bu husustaki onayına ilave mükellefiyetler ekleme hakkını saklı tuttugunun, kamu güvenligi ve düzeninin rahatsız edileceginden endise duyulması durumunda bu yola basvurulabilecegi ifadesinin de yer aldıgını, Federal Makamların, düzenlenecek seçimlerle ilgili basvuruyu, kamu güvenligini agırlıklı olarak degerlendirerek karar vermekte oldugunu, aldıkları kararı da keza Notayla bildirdiklerini, vatandaslarımıza Baskonsolosluklarımızda kurulacak sandıklarda oy kullandırmak için 2000 yılında Alman tarafına ilettigimiz talebin genel güvenlik gerekçesiyle uygun bulunmadıgını, Alman makamlarının bahse konu Notasından, Türk vatandaslarının AFC’de oy kullanmalarını kolaylastırıcı herhangi bir yönünün bulunmadıgı ve AFC makamlarının özellikle kamu düzeni ve güvenlik yönünden konuyu ele alacaklarının anlasıldıgını,

    Vatandaslarımızın Almanya’da oy kullanmalarıyla ilgili temel sorunun, AFC makamlarından izin alınıp alınmaması dısında, Almanya’daki yaklasık 1,9 milyonluk Türk seçmenin 13 Baskonsoloslugumuz ve Büyükelçiligimiz imkanları dahilinde teknik olarak nasıl oy kullanılacagı oldugunu Almanya genelinde 1,9 milyon seçmen bulundugu ve her bir seçim sandıgının en fazla 200 seçmeni kapsayacagı düsünüldügünde yaklasık 10 bin seçim sandıgına ihtiyaç duyulacagının tahmin edildigini,

    Almanya’daki temsilciliklerimizin olanaklarının bu kadar sandıgın tek bir günde kurulmasına imkan vermedigini, 298 sayılı Kanunun 94/C maddesinde, “yurt dısı seçmen kütügüne kayıtlı bulunan seçmenlerin, yurt dısı temsilciliklerimizde kurulacak seçim sandıklarında seçimin yapılacagı günün kırk bes gün öncesinden baslamak üzere seçim gününden önceki yedinci gün saat 17:00’ye kadar oy kullanabilecekleri” belirtildigini, bu maddeden, hafta sonları da çalısılmak kaydıyla toplam 38 gün oy kullanılabileceginin anlasıldıgını, bunun ayrıca Almanya genelinde bir günde yaklasık 52 bin seçmenin 13 Baskonsoloslugumuz ve Büyükelçiligimizde oy kullanması anlamına geldigini, Büyükelçiligimiz ve Baskonsolosluklarımızın her türlü imkanının (mekan, personel, güvenlik, temizlik vb) ötesindeki böyle bir rakamın, AFC makamlarını da güvenlik ve kamu düzeni açısından endiselendireceginin tahmin edildigini,

    Diger taraftan, genel güvenlik mülahazaları baglamında, terör örgütlerinin sandık bölgelerinde olay çıkartabilecekleri ya da tahriklere basvurabileceklerinin de göz ardı edilmemesi gerektigini,

    Sonuç itibariyle, vatandaslarımızın Almanya’da kurulacak sandıklarda oy vermelerinin her seyden önce Alman makamlarının onayına, bunun temini halinde dahi gerekli altyapısal çalısmaların layıkıyla yapılabilmesine baglı oldugunu,

    a) Vatandaslarımızın sadece Almanya’da oy kullanmalarının önünün açılmasının,
    vatandaslarımızın yasadıgı diger ülkeleri kapsamamasının çesitli sonuçlar dogurabilecegini, Almanya’da ikamet eden seçmenlerin sınır kapılarına gitmeden oy kullanabilecek olmalarına karsın; Almanya’da ikamet etmeyen yurt dısı seçmenin sadece sınır kapılarında oy kullanmalarının, Anayasa’nın esitlik ilkesine halel getirebilecegini,

    b) 298 sayılı Kanunun 94/A maddesinde “yurt dısında ve yurt dısı temsilciliklerde seçim propagandası yapılamaz” hükmü yer aldıgını, açık yerlerde propaganda girisimleri olması halinde bunun tespiti nispeten daha kolay olabilecek ise de kapalı yerlerdeki propagandaların nasıl tespit edilecegini, ayrıca genel olarak propaganda yasagının uygulanmasına iliskin nasıl yaptırım uygulanacagı hususlarında açıklık getirilmesi gerektigini,

    c) 298 sayılı Kanunun 82. maddesinde sandık çevresinde düzenin kolluk gücüyle saglanacagı belirtilirken; Almanya’da oy kullanılması halinde sandıkların güvenliginin ne sekilde saglanacagını; ayrıca Seçim Kanununa muhalefet eden kisilere yurt dısında nasıl yaptırım uygulanacagı hususunda da çesitli tereddütler bulundugunu, 298 sayılı Kanunun 83. maddesinde özel güvenlik görevlilerinin de sandık alanında bulunamayacagının ifade edildigini Almanya’da kurulacak sandıklarla ilgili güvenlik düzenlemelerine Alman makamlarının müdahil olmayacakları da dikkate alınarak, bu düzenlemelerin ne sekilde yapılacagının da yanıtlanması gerektigini,

    d) Almanya’da seçim düzenlenmesi halinde gümrük kapılarında oy kullanılması uygulamasının da devam edecegi düsünüldügünden, mükerrer oy kullanımının önüne geçilebilmesini teminen vatandaslarımızın hem gümrük kapılarında hem de dıs temsilciliklerde oy kullanmalarına müsaade edilmemesinin büyük önem tasıdıgını, gümrük kapılarında oy kullanan vatandaslarımızın pasaportlarına “oy kullanmıstır” serhi düsüldügünü, bununla beraber, 298 sayılı Kanunun 94/C maddesinde, seçmenin yurt dısında nüfus cüzdanı veya pasaportuyla oy kullanabileceginin belirtildigini, bu durumda pasaportuyla gümrük kapılarında oy kullanmıs seçmenlerin, bu kez nüfus cüzdanlarıyla dıs temsilciliklerimizde oy kullanmalarının veya tersi bir durumun önlenmesine yönelik gerekli tüm tedbirlerin alınmasının da icap edecegini,

    Açıklanan güçlüklerin asılabilmesini saglayacak bir yöntemin mektupla oy verilmesi imkânının saglanması olacagı yönündeki görüslerini muhafaza ettiklerini, Anayasa Mahkemesinin mektupla oy vermeyi iptal eden kararındaki gerekçeleri dikkate alınarak, ilgili Kanunun tekrar gözden geçirilmesinin bir çözüm yolu olabilecegini,
    Bir baska yöntemin de, yurt dısındaki tüm vatandaslarımızın sadece elektronik ortamda oy kullanmaları olabilecegini, böyle bir uygulama, yurt dısında yasayan tüm vatandaslarımızın esitlik temelinde oy kullanmalarına imkan saglayacagı gibi bulunulan ülke makamlarından izin alınması ihtiyacını da ortadan kaldırabilecegini, bunu temin etmeye yönelik alt yapı çalısmalarının baslatılmasında fayda görüldügü,

    Dısisleri Bakanlıgı Konsolosluk _sleri Genel Müdür Yardımcılıgının 7/2/2011 tarihli, B.06.0.KOGY.0.0-901.00-2011/7907052 sayılı yazısı ile; Son dönemde yapılan resmi temaslarda Alman makamlarının, bu ülkede yasayan vatandaslarımızın ülkemizde yapılacak seçimler çerçevesinde Almanya’da açılacak sandıklarda dogrudan oy kullanmalarına yönelik olarak evvelce sergilemekte oldukları katı tutumu yumusatmaya ve konuya daha olumlu bir bakıs açısıyla yaklasmaya basladıklarının görüldügü, Almanya’nın tutumunda gözlenen bu olumlu degisiklikten de bilistifade, bu defa, yurtdısında yasayan vatandaslarımızın 2011 genel seçimlerinde bulundukları ülkelerden oy vermelerine yönelik çalısmaların süratle baslatılmasının yararlı olacagının degerlendirildigi, 298 sayılı Kanunun 94/A maddesinin yurtdısında bulunan vatandaslarımızın sandıkta oy vermelerine imkan tanıdıgını, elektronik oylamanın teknik altyapısının hazırlanmasının zaman alacagı da dikkate alınarak, yurt dısında yasayan vatandaslarımızın sandıklarda oy kullanabilmeleri için dıs temsilciliklerimizin fiziki ve personel imkânlarından yararlanılabilecegini, oy pusulaları dahil seçim malzemelerinin ilgili dıs temsilciliklerimize Bakanlıgın diplomatik kargo yollama olanaklarından istifade edilerek yollanabilecegini, ilçe seçim kurullarına diplomatik kargoyla gönderilecekleri zamana kadar, tüm dıs temsilciliklerimizde bulunan ve gizli evrakın yanı sıra kripto cihazı, pasaport ve nüfus cüzdanı gibi degerli belge ve teçhizatın muhafaza edildigi kombinezon sifreli “strongroom”larda güvenli bir sekilde tutulmaları olanagının da mevcut oldugunu,

    Yurtdısı Türkler ve Akraba Topluluklar Baskanlıgının 09/02/2011 tarihli, B.02.1.YTA.006/292 24.03.2010 tarih ve 5978 sayılı Yurtdısı Türkler ve Akraba Topluluklar Baskanlıgı Teskilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 1. maddesinin (a) fıkrası uyarınca, Baskanlıklarının yurtdısında yasayan vatandaslarımızla ilgili çalısmalar yapmak ve sorunlarına çözüm üretmek konusunda görevli olduklarını,

    22 Temmuz 2007 tarihinde yapılan genel seçimlerde 228.019, 12 Eylül 2010 tarihinde yapılan Halkoylamasında 196.299 seçmenin gümrük kapılarında oy kullandıgını, yurtdısında yasayan yaklasık 2,5 milyon seçmen vatandasımızın katılım oranının %10’u bile bulmadıgını,

    Haziran 2011 tarihinde düzenlenmesi öngörülen genel seçimlere yurtdısında yasayan vatandaslarımızın sadece gümrük kapılarında degil, yasadıkları ülkelerde de katılabilmelerinin önemli bir ihtiyaç oldugunun degerlendirildigini,

    Yasalarımızın yurtdısında yasayan vatandaslarımızın gümrük kapılarında oy kullanmalarına ek olarak öngördügü “sandıkta oy kullanma” ve “elektronik oy kullanma” seçeneklerinin degerlendirilmesinde yarar görüldügünü,

    Kurulumuzun 9/2/2011 tarihli, 92 sayılı kararı ile; Dısisleri Bakanlıgı Konsolosluk İşleri Genel Müdür Yardımcılıgı tarafından gönderilen 7/2/2011 tarihli, B.06.0.KOGY.0.0-901.00-2011/7907052 sayılı yazısında yukarıda açıklanan diger yazıların aksine Alman Hükümetinin bu ülkede yasayan vatandaslarımızın ülkemizde yapılacak seçimler çerçevesinde Almanya’da açılacak sandıklarda dogrudan oy kullanmalarına yönelik olarak evvelce sergilemekte oldukları katı tutumu yumusatmaya ve konuya daha olumlu bir bakıs açısıyla yaklasmaya basladıklarının görüldügünün bildirildigi,

    Dısisleri Bakanlıgı Yurtdısında Yasayan Vatandaslar ve Emlak Genel Müdür Yardımcılıgı Yurtdısında Yasayan Vatandaslar Daire Baskanlıgınca Kurulumuz Baskanlıgına gönderilen her iki ilgi yazıda bahsedilen olumsuzlukların, aradan geçen kısa sürede degisiklige ugradıgı anlasıldıgından; Almanya örneginde bahsedildigi üzere;

    a) Yurtdısında yasayan seçmen vatandaslarımızın sandıkta oy kullanabilmeleri için Almanya Dısisleri Bakanlıgına Nota ile basvurulup basvurulmadıgı, Alman Hükümetinden bu hususta kesin izin veya onay alınıp alınmadıgı,

    b) Mevcut dıs temsilciliklerin fiziki sartlarının sandık kurmaya elverisli olup olmadıgı, güvenlik hususları, görevlendirilecek personel durumu ile seçim evraklarının güvenli ve süratli

    c) Gümrük kapılarında oy verme sırasında kurulan terminallerin merkezi SEÇS_S ile olan baglantısı benzeri bir yapının, Almanya ve diger ülkedeki temsilcilikler ile SEÇS_S arasında kurulup kurulamayacagı,

    d) Almanya’da yasayan Türk vatandaslarının oy kullanabilmesi konusunda yapılan çalısmaların, Türk seçmenlerin bulundugu diger ülkelerde de yapılıp yapılmadıgı ve ne gibi sonuçlara ulasıldıgı, konularında Dısisleri Bakanlıgı Yurtdısında Yasayan Vatandaslar ve Emlak Genel Müdür Yardımcılıgı Yurtdısında Yasayan Vatandaslar Daire Baskanlıgınca duraksamaya yer bırakmayacak biçimde kesin olarak belirlenerek Kurulumuza yazılı olarak ivedi bilgi verilmesine karar verilmis olup,

    Dısisleri Bakanlıgı Konsolosluk _sleri Genel Müdür Yardımcılıgının 10/2/2011 tarihli, B.06.0.- 901.00-2011/8167928 sayılı Kurulumuzun 9/2/2011 tarihli, 92 sayılı kararına cevabi yazısında;

    a)Yurtdısında yasayan vatandaslarımızın dıs temsilciliklerimizde kurulacak sandıklarda oy vermelerine iliskin olarak Kurulumuz tarafından alınmıs bir karar bulunmadıgından, bugüne kadar hiçbir ülkede bu yönde resmi bir talepte bulunulmadıgını,

    b) Dıs temsilciliklerimizin fiziki alt yapıları kurulurken, bulunulan ülke ve sehirdeki vatandas sayılarının dikkate alındıgını, bu nedenle çok sayıda vatandasımızın yasadıgı merkezlerdeki baskonsolosluklarımızda büyük ölçüde seçim sandıgı kurulması için gerekli alanın tahsis edilmesinde sorun yasanmayacagının degerlendirildigini, daha büyük mekanlara ihtiyaç duyulabilecegi düsünülen temsilcilikler tarafından yerel makamlarla esgüdüm içerisinde, bulunulan sehirde ayrı bir yer kiralanması yoluna gidilebilecegini,

    Kurulumuz tarafından sandıkta oy verilebilecegine iliskin bir karar alınması halinde, her temsilciligimizin fiziki durumu ve personel sayısı ayrı ayrı degerlendirilerek kısa bir süre içerisinde bu yönde bir raporun Kurulumuza sunulabilecegini,

    c) Kurulacak sandıklarda vatandaslarımızın oy verme islemleri sırasında gerekecek güvenlik önlemleri, yine dıs temsilciliklerimiz nezdinde görevli Emniyet Genel Müdürlügü mensubu Güvenlik Ateselerimiz tarafından saglanabilecegini, bina dısı güvenliginin ise yerel makamların saglayacagı imkanlar ve gerektigi takdirde hizmet alımı yoluyla özel güvenlik firmaları kanalıyla temin edilebileceginin degerlendirildigini, Seçim süresince dıs temsilciliklerimizde ilave personel ihtiyacı hasıl oldugu takdirde, merkezden görevlendirme yapılabilecegini,

    d) Yurtdısı temsilciliklerinin tümünün, güvenlikli hatlar üzerinden Bakanlık ile elektronik ortamda iletisim aglarının bulundugunu, dolayısıyla seçim sandıkları kurulduktan sonra, seçim süresince Kurulumuz tarafından uygun görülecek data merkezleri ile çevrimiçi (online) baglantı kurulmasının mümkün olacagını, Yurtdısında yasayan vatandaslarımızın 2011 Genel seçimlerinde bulundukları ülkelerde kurulacak sandıklarda oy kullanabilmeleri için dıs temsilciliklerimizin bulundugu tüm ülkelerin Dısisleri Bakanlıklarına gerekli resmi bildirimlerin yapılması hakkında gerekli Kurul kararının alınarak Bakanlıklarına bildirilmesi,

    Kurulumuz Baskanlıgının 15/02/2011 tarihli, 814 sayılı yazısı ile de; Dısisleri Bakanlıgı Konsolosluk _sleri Genel Müdür Yardımcılıgından; 2011 yılı içerisinde yapılacak olan XXIV. Dönem Milletvekili Genel Seçiminde yurt dısında yasayan vatandaslarımızın hangi yöntem veya yöntemlerle oy kullanacagı hususunda Kurulumuzca alınacak karara esas olmak üzere, yurtdısında bulunan seçmen niteligine haiz vatandaslarımızın yasadıgı tüm ülkeler bakımından; Bakanlıklarınca ne gibi çalısmalar yapıldıgı, teknik ve fiziki olarak etüd yapılıp yapılmadıgı, varılan sonucun ne oldugu, görüslerinin seçim takvimini olumsuz yönde etkilememesi için acele olarak bildirilmesi ayrıca daha önce Bakanlıklarının Kurulumuza muhatap yazılarında yurt dısında sandıkta oy kullanmanın mümkün olmadıgına gerekçe olarak gösterilen yabancı ülke mevzuatı, mekan ve güvenlikle ilgili engellerin bu yıl yapılacak milletvekili genel seçimleri bakımından giderilip giderilmedigi, giderilmis ise ne sekilde giderildigi hususlarında kesin ve açıklayıcı bilgilerin ivedi olarak Baskanlıgımıza bildir06.0.KOGY.0.0-901.00-2011/1913812 sayılı cevabi yazısında;

    Yüksek Seçim Kurulu tarafından yurtdısında seçim sandıkları kurulması kararı alınması halinde tüm Büyükelçiliklerimiz tarafından vatandaslarımızın yasadıgı ülke Dısisleri Bakanlıklarına yazılı olarak resmi bildirimde bulunulması yolunda talimat verilecegi ve sonuçlarının süratle iletilecegi, izin talebiyle birlikte yerel makamlarca oy verme islemi için mekan ve güvenlik tahsis edilip edilemeyecegi, taraflarınca ayrıca
    mekan kiralanıp kiralanmayacagı ve temsilciliklerimizde hafta sonu oy verme islemlerine yerel makamın yaklasımı hususlarında bilgi talep edilecegi, gelen cevapların çizelgede birlestirilerek Kurulumuza sunulacagı,

    Yurtdısında açılacak seçim sandıkları için gereken sandık kurullarının ilgili dıs temsilciliklerimiz personelinden olusturulacagını, ek personele ihtiyaç duyulması halinde merkezden görevlendirme yapılabilecegini, merkezden gönderilecek personelin konaklayacagı mekanların ilgili dıs temsilciliklerimizle bilistisare önceden belirlenecegini,

    Yurtdısında kurulacak sandıklarda vatandaslarımızın oy verecekleri sandıklara belli bir düzen içinde gitmeleri için önceden randevu alarak gitmeleri sartının getirilmesi gerektigini, bir çagrı merkezi ve/veya güvenlikli web sitesi üzerinde randevu sisteminin gelistirilmesi suretiyle, vatandaslarımıza sistemli ve düzenli sekilde oy kullandırmanın mümkün oldugunu,

    Yurtdısında yasayan vatandaslarımıza sandıkta oy kullandırılabilmesi için diger ülkeler Dısisleri Bakanlıkları nezdinde gerekli resmi basvuruların yapılabilmesi ve her ülkeye iliskin nihai durumun tespit edilebilmesi için, yurtdısı seçmenlere bulundukları yerlerde sandıkta oy kullandırılmasına yönelik kararın Bakanlıklarına gönderilmesinin istenildigi, anlasılmıstır.

    Kurulumuz Danısmanı Prof.Dr. Ali SAATÇ_’nin konu ile ilgili olarak 9/2/2011 tarihli görüs yazısında; Dıs temsilciliklerimizde oy kullanmanın iki farklı biçimde ele alınabilecegini, dıs temsilciliklere konacak sandıkları, yurt içinde kurulan sandıklar ya da gümrük kapılarındaki gibi düsünülebilecegini;

    Yurt içine kurulan sandıklar gibi düsünüldügünde; oy verme baslangıç tarihinden önce sandık atamalarının yapılması, oy verme sırasında kimlik denetimi ve imza gibi islemlerde kullanılmak üzere sandık seçmen listelerinin dökülüp dıs temsilciliklerimizde hazır edilmesinin gerektigini, bu amaçla yurtdısı seçmen veri tabanının içerdigi adres bilgilerinin kodlanmıs bir biçime dönüstürülmesi; buna baglı olarak sandık atama yazılımının tasarlanıp gerçeklestirilmesi ve dökümlerin yerinde yapılabilmesi için de dıs temsilciliklerimizde halen yurt içi ilçelerdekine benzer biçimde bilgisayar ve iletisim altyapısının hazırlanması gerektigini, 12 Haziran’da yapılacagı belirtilen genel seçime bu çalısmaların yetismesinin mümkün olmadıgını,

    Gümrük kapılarında kurulan sandıklar gibi düsünüldügünde; Yurtdısı seçmen veri tabanı YSK portal dısında (UYAP tabanlı) Kurum’a özel bilgisayar agı içinde yer alan, internet’e kapalı SEÇS_S veri tabanı sunucusu üzerinde yer aldıgını, dıs temsilciliklerdeki uç bilgisayarların internet üzerinden bu veri tabanına baglanmasının mümkün olmadıgını,

    Dısisleri Bakanlıgının güvenlik nedeniyle dıs temsilcilikler ile Ankara (Dısisleri Merkez) arası baglantılarda kullanmakta oldugu, internet agından bagımsız özel bir kurum agı bulundugu tahmin edilen (Konsolosluk.net), dıs temsilciliklerimize konacak uç bilgisayarların, Dısisleri- Merkez üzerinden SEÇS_S Sistemine YSK tarafından belirlenecek IP adresler ve VPN tünel sifreleri kullanılarak baglanabileceklerini,

    Dısisleri Bakanlıgı ve YSK teknik sorumlularının teknik ayrıntıların degerlendirmesi gerektigini, gerekli olabilecek ek yazılım ve donanım ihtiyaçlarının belirlenmesi ve sorumlulukların tanımlanması gerektigini, seçmen basına oy kullanma süreleri ve dıs temsilcilik basına gerekli sandık ve uç bilgisayar sayılarının da belirlenerek teknik uygulanabilirligin degerlendirilebilecegi, 4 Subat 2011 tarihi itibariyle yurt dısı seçmen kütügünde yer alan veriler incelendiginde; kütükte yer alan 2 546 182 seçmenden sadece 626 698’inin adresinin dolu, 1 919 484 seçmenin ise adresinin bos
    oldugunun görüldügünü, kütükte sadece ülke bilgisinin kodlu alan seklinde tutuldugunu, sehir ve adres bilgisinin açık alan olarak tutuldugunu, bu durumun kütükte Almanya için 51810, Fransa için 23674, Belçika için ise 4338 adet sehir oldugu gibi yanlıs bir bilginin olusmasına neden oldugunu, sehir veya adres bazında
    seçmen listelerinin ister elektronik ortamda istersek kagıt ortamında olusturulmasının olanaksız oldugunu, adres kayıt sisteminde sehir alanının kodlu alan olarak yeniden düzenlenmesi gerektigini, MERN_S tarafından tutulan yurt dısında yasayan vatandaslarımıza ait kayıtlar üzerinde Nüfus ve Vatandaslık _sleri Genel Müdürlügü ile Dısisleri Bakanlıgı ve Baskanlıgımızca ortak bir çalısma yapılması gerektigini, bu
    islemlerin 2011 yılı içinde yapılması düsünülen milletvekili genel seçimine saglıklı bir sekilde yetistirilmesinin mümkün olmadıgını, bildirmislerdir.

    Yazısmalar sonucunda edinilen izlenim ve yapılan degerlendirmelerde olusan kanaat dogrultusunda, Anayasanın 67. ve 79. maddeleri hükümleri geregince yabancı ülkedeki vatandaslara oy kullandırılması asıl olmakla birlikte; 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 94/A maddesinde belirtildigi üzere, yurt dısında bulunan seçmenlerin sandık, gümrük kapılarında oy kullanma veya elektronik oylama yöntemlerinden hangisine göre oy kullanacaklarına karar verilirken, yabancı ülkenin durumuna göre Dısisleri Bakanlıgının görüsünün alınması gerektigi yolundaki hükmün geregi olarak, Dısisleri Bakanlıgı, Dısisleri Bakanlıgı Yurtdısında Yasayan Vatandaslar ve Emlak Genel Müdür Yardımcılıgı, Dısisleri Bakanlıgı Konsolosluk _sleri Genel Müdür Yardımcılıgı, Yurtdısı Türkler ve Akraba Topluluklar Baskanlıgı, Dısisleri Bakanlıgı Konsolosluk _sleri Genel Müdür Yardımcılıgı, Kurulumuz Danısmanı Prof.Dr. Ali SAATÇ_ ve Seçmen Kütügü Genel Müdürlügünün konuya iliskin görüsleri birlikte degerlendirildiginde; teknik altyapı çalısmalarının tamamlanamamıs olması nedeniyle elektronik oylama yönteminin uygulanamayacagı, sandıkta oy kullanma yönteminin ise alt yapı eksikligi, izne tabi tutulan bazı ülkelerin izin kosullarının belirsiz oldugu ve hangi süre içerisinde bu durumun netlestirileceginin belli olmadıgı, güvenlik sorunlarına iliskin sıkıntıların giderilmeyecegi ve ilk defa olarak uygulanacak olan bu yöntemin planlamasında ve uygulanmasında yasanacak ve önlenemeyecek sorunların seçim sonuçlarını tartısılabilir hale getirecegi, bu sebeple XXIV. Dönem Milletvekili Genel Seçimlerinde, yurt dısı seçmen kütügüne kayıtlı seçmenlerin gümrük kapılarında oy kullanmaları gerektigi, önerisinde bulunulmustur.

    Komisyonca yapılan degerlendirme sonucu düzenlenen 25/2/2011 tarihli komisyon raporu Kurulumuzca da uygun görülmüs olup, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 94/A maddesinde belirtildigi üzere, Dısisleri Bakanlıgı, Dısisleri Bakanlıgı Yurtdısında Yasayan Vatandaslar ve Emlak Genel Müdür Yardımcılıgı, Dısisleri Bakanlıgı Konsolosluk _sleri Genel Müdür Yardımcılıgı, Yurtdısı Türkler ve Akraba Topluluklar Baskanlıgı, Dısisleri Bakanlıgı Konsolosluk _sleri Genel Müdür Yardımcılıgı, Kurulumuz Danısmanı Prof.Dr. Ali SAATÇ_ ve Seçmen Kütügü Genel Müdürlügünün konuya iliskin görüslerinin birlikte
    degerlendirilmesi sonucu, yurt dısı seçmenlerin sandıklarda veya elektronik oylama yöntemleriyle oy kullanmaları teknik altyapı çalısmalarının tamamlanamamıs olması, izne tabi tutulan bazı ülkelerin izin kosullarının belirsizligi ve hangi süre içerisinde bu durumun netlestirileceginin belli olmadıgı, seçim takviminin belirsizlikler üzerinde olusturulamayacagı, daha önce Dısisleri Bakanlıgınca yurt dısında sandık konulmasında en büyük engel olarak gösterilen güvenlik konusunun ortadan kaldırıldıgının net olarak ortaya konulamaması ve ilk defa olarak uygulanacak olan bu yöntemin planlamasında ve uygulanmasında yasanacak ve önlenemeyecek sorunların seçim sonuçlarını tartısılabilir hale getirecegi, bu sebeple XXIV. Dönem Milletvekili Genel Seçimlerinde, yurt dısı seçmen kütügüne kayıtlı seçmenlerin gümrük kapılarında oy kullanmaları gerektigine,

    Ayrıca, 298 sayılı Kanunun 94/A maddesinde yer alan yurt dısı seçmenlerin sandıkta oy kullanma ve elektronik oylama yöntemlerinin ileriki seçimlerde uygulanabilmesi için mevcut Açıklanan nedenlerle;

    1- 2011 yılı içinde yapılacak XXIV. Dönem Milletvekili Genel Seçimlerinde, yaklasan seçim tarihi ve yukarıda belirtilen hususlar birlikte degerlendirildiginde, yurt dısı seçmen kütügüne kayıtlı seçmenlerin sandıkta veya elektronik oylama yöntemiyle oy kullandırmanın seçim tarihi göz önüne alınarak teknik altyapı hazırlıkların tamamlanabilmesinin süre yönünden olanaksız oldugu son gelen bilgiler ısıgında belirsizliklerin devam ettigi, seçim takviminin bu belirsizliklere göre olusturulamayacagı, süre yetersizligi dikkate alındıgında, bu seçimler için gümrük kapılarında oy kullanmaları gerektigine,

    2- 298 sayılı Kanunun 94/A maddesinde yer alan yurt dısı seçmenlerin sandıkta oy kullanma ve elektronik oylama yöntemlerinin ileriki seçimlerde uygulanabilmesi için mevcut Komisyonca çalısmalara hemen baslanılmasına,

    3- Kararın Resmi Gazetede yayımlanmasına,

    4- Karar örneginin Dısisleri Bakanlıgına gönderilmesine, 26/2/2011 tarihinde oyçokluguyla karar verildi.

    Baskan Baskanvekili Üye Üye
    Ali EM Kırdar ÖZSOYLU Mehmet KILIÇ Bahadır DOGUSOY
    Üye

    Hüseyin EKEN M. Zeki ÇELEB_OGLU Muharrem COSKUN Turan KARAKAYA
    (M)
    Üye

    Mehmet KÜRTÜL Nilgün _PEK Halim ASANER
    (M)

    KARSI OY

    298 sayılı Yasanın 94/A-1 maddesi “Yurt dısı seçmenlerin sandık, … gümrük kapılarında oy kullanma veya elektronik oylama yöntemlerinden hangisini göre oy kullanılacagına yabancı ülkenin durumuna göre Dısisleri Bakanlıgının görüsünü alarak Yüksek Seçim Kurulu karar verir.” hükmünü amirdir.

    Dısisleri Bakanlıgı Konsolosluk _sleri Genel Müdürlügü Yardımcılıgının 10/2/2011 tarih ve 8167928 sayılı yazısında; “… çok sayıda vatandasımızın yasadıgı merkezlerdeki baskonsolosluklarımızdan büyük ölçüde seçim sandıgı kurulması için gerekli alanın tahsis edilmesinde sorun yasanmayacagının degerlendirildigi … kurulacak sandıklarda vatandaslarımıza oy verme islemleri sırasında gerekecek güvenlik önlemleri, yine dıs temsilciklerimiz nezdinde görevli Emniyet Genel Müdürlügü mensubu Güvenlik Ateseleri tarafından saglanabilecegi, bina dısı güvenliginin ise yerel makamların saglayacagı imkanlar ve hizmet alımı yoluyla özel güvenlik firmaları kanalıyla temin edilebilecegi … personel ihtiyacının olması halinde merkezden görevlendirme yapılabilecegi … güvenlikli hatlar …… Bakanlık ile elektronik ortamda iletisim aglarının bulundugu, … seçim sandıkları kurulduktan sonra seçim süresince Yüksek Seçim Kurulu tarafından uygun görülecek data merkezleri ile çevrim içi (online) baglantı kurulmasının mümkün olabilecegi; yine Dısisleri Bakanlıgının 07/02/2011 tarih ve ve 7907052 sayılı yazısında da….. “ sandıklardan çıkan oy zarflarını ve tutanaklarını havi agzı mühürlü torbaların diplomatik kargo yollama olanaklarından istifade edilerek yollanabilecegi, yollamasına kadar da kapalı oy zarfları ve bunlara iliskin tutanakları içeren agzı mühürlü torbaların…” kripto cihazı, pasaport ve nüfus cüzdanı gibi degerli belge ve teçhizatın muhafaza görüs bildirildigi görülmüstür.

    T.C. Anayasası’nın 79/1 maddesi “ Seçimler yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır.” hükmü ve 298 sayılı Yasanın 94/A-1 maddesi geregi yargı denetimi altında ve Dısisleri Bakanlıgının bu olumlu görüsü çerçevesinde XXIV. Dönem Milletvekili Genel Seçimlerinde Yurtdısı temsilciliklerinde Yurtdısı Seçmen Kütügüne kayıtlı yurttaslarımızın bulundukları ülkelerde oy kullanmalarını teminen sandık kurulması gerektigi görüsü ile Kurul kararına katılmıyorum.
    Üye
    M. Zeki ÇELEBOGLU

    KARSI OY

    Yurt dısında bulunan ve seçmen kütügüne kaydolmadıkları için 1986 yılına kadar oy kullanamayan Türk vatandaslarının seçme haklarını kullanma konusunda yasadıkları bu sıkıntıya çözüm getirilmesi amacıyla 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 94 üncü maddesine 28.03.1986 gün ve 3270 sayılı Kanunla II nci fıkra eklenmis ve anılan fıkranın (a), (b) ve (c) bentleri ile bu seçmenlerin gümrük kapılarında oy kullanmalarına imkân saglanmıstır. Daha sonra, bu
    kisilerin seçme haklarını anayasal güvenceye baglamak bakımından Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 67 nci maddesinde 23.07.1995 tarih ve 4121 sayılı Kanunla degisiklik yapılarak “……… yurtdısında bulunan Türk vatandaslarının oy hakkını kullanabilmeleri amacıyla kanun, uygulanabilir tedbirleri belirler.” Hükmü eklenmistir.

    Seçim mevzuatının Anayasaya uyumunun saglanması için de 13.03.2008 tarih ve 5749 sayılı Kanunla, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanuna, yurtdısı seçmenlerin oy verme yöntemlerini ve genel ilkeleri belirleyen 94/A, mektupla oy vermeyi düzenleyen 94/B, sandıkta oy kullanmayı düzenleyen 94/C, elektronik ortamda oy kullanmayı düzenleyen 94/D ve gümrük kapılarında oy vermeyi düzenleyen 94/E maddeleri ilave edilmis, 94 üncü maddenin II nci fıkrası ise yürürlükten kaldırılmıstır. Sonraki süreçte Anayasa Mahkemesi 29.05.2008 gün ve 33-13 sayılı kararıyla, 298 sayılı Kanunun 94/A maddesinde geçen “mektup” sözcügü ile mektupla oy vermeyi düzenleyen 94/B maddesini Anayasaya aykırı bularak iptal etmistir.

    Sözü edilen yasal düzenlemeler ve yargısal kararlar karsısında, anılan Kanunun 94/A maddesinin 1.fıkrası uyarınca, “Yurt dısı seçmenlerin sandık, gümrük kapılarında oy kullanma veya elektronik oylama yöntemlerinden hangisine göre oy kullanacagına yabancı ülkenin durumuna göre Dısisleri Bakanlıgının görüsünü alarak Yüksek Seçim Kurulu” karar verecektir.

    Öncelikle belirtilmelidir ki, bu yasal düzenlemelerin temel amacı, yurtdısında bulunan seçmenlerin anayasa ile güvenceye baglanmıs en temel siyasi hak ve özgürlüklerinden biri olan seçme hakkını kullanmalarını kolaylastırmak ve seçimlere mutlak suretle katılımlarını saglamaktır. Yurt içindeki seçimlerde tek bir yöntemin benimsenmesine karsın, yurt dısındaki seçmenlerin oy kullanma yöntemlerinin artırılması ve bunlardan en elverisli olanının Yüksek Seçim Kurulunca saptanarak uygulanmasına olanak saglanması da bu amacı açıkça ortaya koymaktadır. Nitekim, 5749 sayılı Kanun’un genel gerekçesinde, “ Tasarıda, mektup, sandık, elektronik oylama ve gümrük kapılarında oy kullanma yöntemi getirilmis, yabancı ülkenin durumuna göre hangi yöntemle oy kullanılacagının Dısisleri Bakanlıgının görüsü alınarak Yüksek Seçim Kurulunca belirlenecegi öngörülerek, bunlardan biri ile yurt dısında bulunan vatandasların mutlak suretle ülkemiz için oy kullanmalarına imkân saglanması amaçlanmıstır.” denilerek, bu hususlar vurgulanmıstır.

    Yasal düzenlemenin amacına iliskin bu saptamadan sonra bazı hukuki sorunların sırasıyla degerlendirilmesi uygun olacaktır. Bu baglamda ilk degerlendirilmesi gereken husus, Yasanın bugünkü biçiminde öngörülen üç yöntemden birinin digerlerine nazaran uygulama önceliginin bulunup bulunmadıgıdır. Kuskusuz, seçmenler açısından, bulundukları ülkede kurulan sandıkta oy vermek, gümrük kapılarında oy kullanmaktan daha kolay bir yöntemdir. Yine, Yasa metninde yöntemler gösterilirken sandıkta oy kullanma seçenegi ilk sırada sayılmıstır. Öte yandan, 5749 sayılı Kanun’un genel gerekçesinde, “……Baskonsolosluklarda veya konsolosluklarda sandık kurulması suretiyle oy verilme usulü, seçmen iradesini yansıtması bakımından tercih edilen en iyi yöntem olmakla birlikte, özellikle Türk vatandaslarının yogun bir biçimde yasadıkları ülkelerde Türk konsolosluklarında sandık kurulması konusunda güvenlik, personel ve benzeri konularda uygulamada yasanacak zorluklar nedeniyle Tasarıda bu yöntemin iliskin olarak, yasanın metninden ve gerekçesinden saptanan esas amacı (ratio legis), yurtdısındaki seçmenlerin öncelikle o ülkedeki diplomatik veya konsüler temsilciliklerde kurulacak sandıklarda oy kullanmalarının saglanması, bu yöntemin uygulanmasını engelleyen makul ve makbul nedenler bulunması durumunda da, alternatif olarak gösterilen diger yöntemlerden biri ile oy kullanmalarının teminidir.

    Çözümü gereken diger bir sorun da, yurtdısında yasayan seçmenlerin oy kullanmaları yönteminin belirlenmesi sırasında her bir ülke yönünden ayrı ayrı degerlendirme yapılıp yapılamayacagıdır.

    Temsilciliklerde sandık kurulmasının öncelikli yöntem olması ve Kanun metnindeki “yabancı ülkenin durumuna göre” ifadesi, hangi yöntemle oy kullanılacagı saptanırken her bir yabancı ülke bakımından ayrı ve diger ülkelerden bagımsız bir degerlendirme yapılması gerektigini açıkça ortaya koymaktadır. Nitekim, Anayasa Mahkemesinin 29.05.2008 gün ve 33-13 sayılı iptal kararında, “… Yüksek Seçim Kurulu her ülke için ayrı ayrı bu oy verme yöntemlerinden hangisinin uygulanacagına Dısisleri Bakanlıgının görüsünü alarak karar verecektir.” ifadesiyle de bu husus vurgulanmıstır. Esasen aksi düsünce kabul edilecek olursa, kanun koyucunun asıl yöntem olarak öngördügü sandıkta oy verme yönteminin hayata geçirilmesi olanagı ortadan kalkacaktır. Zira, dogal afetler, iç savas, diplomatik iliskilerin askıya alınması, yabancı ülkenin sandıkta oy vermeye karsı çıkması v.b nedenlerle, herhangi bir yabancı ülkedeki temsilciligimizde sandık kurulamaması her zaman mümkündür. Bu durum sadece o ülke için belirleyicidir. Diger ülkelerde uygulanacak yöntemi saptamada etkili olması kabul edilemez. Bu itibarla, herhangi bir yabancı ülkedeki temsilciliklerimizde sandık kurulması suretiyle oy kullanma yöntemi benimsenirken, bir diger yabancı ülkede bu yöntemin uygulanmasına olanak bulunmadıgı için bu ülkedeki seçmenlerimizin gümrük kapılarında oy kullanmalarını kararlastırmak mümkündür.

    Yasa metninden açıkça anlasılan ve vurgulanması gereken diger bir husus ise, her bir yabancı ülke bakımından sandıkta oy kullanma, elektronik oylama veya gümrük kapılarında oy kullanma yöntemlerinden sadece birinin uygulanabilecek olması, diger bir ifadeyle, aynı yabancı ülkede yasayan seçmenlerin birden fazla yöntemle oy kullanamayacakları hususudur.

    Yüksek Seçim Kurulu’nun yurtdısındaki seçmenlerin hangi yöntemle oy kullanacaklarını belirlerken takip etmesi gereken metoda gelince: Kurul, milletvekili genel seçimi, Cumhurbaskanı seçimi ve halk oylamalarında seçmen haklarına gerçek anlamda islerlik kazandırmak için, yurtdısındaki temsilciliklerimizde sandık kurulması suretiyle oy kullanılmasının öncelikli yöntem oldugu fikrini benimseyerek, bu seçimlerden belirli bir süre önce, her bir yabancı ülke bakımından sandık kurulmasının mümkün olup olmadıgını arastırmalıdır. Dısisleri Bakanlıgı ile koordineli olarak yapılacak olan ve o yabancı ülkede yasayan Türk seçmen nüfusu, genel güvenlik, temsilcilik binalarının fiziki sartları, ulasım, iletisim ve personel olanakları, yabancı ülkenin sandık kurulmasına izin verip vermedigi gibi hususların degerlendirilmesine olanak saglayan bu arastırma sonrasında, temsilciliklerde sandık kurulması mümkün olan ülkeler yönünden bu yöntemin uygulanması, sandık kurulmasına olanak bulunmayan ülkelerde ise seçme hakkının kullanımının diger yöntemlerle saglanması gerekir.

    12 Haziran 2011 tarihinde yapılması muhtemel olan XXIV. Dönem Milletvekili Genel Seçimi’nde yurtdısında bulunan seçmenlerin hangi yöntemle oy kullanacakları hususu bu açıklamalar ısıgında degerlendirilecek olursa; Yazısmalardan elde edilen bilgilerden, yabancıların seçim düzenlemelerine 31 ülkenin kosulsuz izin verdigi, aralarında ABD, Almanya ve Fransa’nın da bulundugu 29 ülkenin izne tabi tuttugu, diger ülkelerin seçim yapılmasını ön bildirim v.b kosullara baglı kıldıkları, istisnai olarak da bir ülkenin hukuk sisteminin temsilciliklerde oy sandıgı kurulmasına cevaz vermedigi anlasılmaktadır.

    Dısisleri Bakanlıgı ile yapılan yazısmalarda özetle, çok sayıda Türk vatandasının yasadıgı merkezlerdeki baskonsolosluklarda büyük ölçekli seçim sandıgı kurulması için gerekli alanın tahsisinde sorun yasanmayacagı, ayrıca temsilciliklerimiz tarafından yerel makamlarla esgüdüm içerisinde, bulunulan sehirde ayrı bir yer kiralanması yoluna gidilmesinin de mümkün bulundugu, personel sayısının yeterli oldugu, gerektiginde merkezden personel takviyesi de yapılabilecegi, oy verme sırasında gerekli güvenlik önlemlerinin güvenlik ataseleri tarafından saglanabilecegi, bina dıs güvenliginin de yerel makamların saglayacagı imkanlar ve gerektiginde hizmet alımı yoluyla özel güvenlik firmaları kanalıyla temin edilebilecegi, yurtdısı temsilciliklerimizin tümünün güvenlikli hatlar üzerinden Dısisleri Bakanlıgı ile elektronik ortamda iletisim agları bulundugu, dolayısıyla seçim süresince Yüksek Seçim Kurulu tarafından uygun görülecek data merkezleri ile çevrimiçi baglantı kurulmasının mümkün olabilecegi, kapalı oy zarflarını havi agzı mühürlü torbalar ile diger seçim evrakının özel güvenlik önlemleri alınmıs “strongroom”larda muhafaza edilebilecegi, ayrıca seçim evrakının diplomatik kargo yoluyla güvenli bir sekilde ülkeye tesliminin saglanabilecegi belirtilmistir.

    Bu itibarla, diplomatik veya konsüler temsilciliklerde seçim sandıgı kurulmasına kosulsuz izin veren ülkelerin tamamı veya en azından nüfus ve cografi ölçütlere göre seçilecek bir kısmındaki temsilciliklerimizde sandık kurulmasına imkân saglayan dıs kosulların olustugu açıktır. Keza, Almanya Federal Cumhuriyeti’nde bulunan 14 konsüler dıs temsilciligimizin fiziki sartları, personel, güvenlik, ulasım, iletisim imkânları ile teknik altyapısının elverisli olması, Dısisleri Bakanlıgının da uygun görüs bildirmesi seçmenlere sandıkta oy kullandırılması mümkündür.

    Teknik sartlar veya zaman yönünden olanaksızlık bulunup bulunmadıgı hususuna gelince; yurtdısı seçmen kütügümüz ülke esasına göre tutulmakta olup, sürekli güncellenen bu kütükteki bilgilere dayalı olarak geçmiste gümrük kapılarında oy kullanma islemleri gerçeklestirilmistir. Gerek dıs temsilciliklerde sandık kurulması gerekse gümrük kapılarında oy kullandırılması yöntemlerinde ülke esasına göre kayıtlı seçmene oy kullandırılması söz konusu oldugu, yasadıkları sehir ve oturulan adres bilgilerine göre islem yapılmadıgı için, bu yöntemler arasında temel bir farklılık mevcut degildir. Tek farklılık sandıgın kurulacagı yere iliskindir. Dolayısıyla, gümrük kapılarında oy verme sırasında kullanılan ve herhangi bir sorun yasanmayan teknik altyapının yeni bir program ve yazılım destegine ihtiyaç duyulmadan temsilciliklerdeki
    sandıklarda kullanılması mümkündür. Keza donanım yönünden de ilave alımlara ihtiyaç bulunmamaktadır.

    Son olarak satın alınan 85 bilgisayarın dıs temsilciliklerde kurulacak sandıklara tahsis edilmesi suretiyle donanım ihtiyacı da bütünüyle karsılanmıs olacaktır. Öte yandan, dıs temsilciliklerdeki sandıklarda görevlendirilecek personelin temininde bir güçlük yasanmayacagı yazısmalardan anlasılmaktadır. Bu kisilerin egitimi sürecinde de bir sıkıntı yasanmayacaktır. Söyle ki, gerek dıs temsilciliklerde gerekse gümrük kapılarında kurulacak sandıklarda oy verme süreci aynı tarihte baslayacaktır. Gümrük kapılarında görevlendirilecek kisilerin egitimlerinin o tarihe kadar tamamlanması gerekmektedir. Dolayısıyla, dıs temsilciliklerdeki sandıklarda görevlendirilecek personelin egitiminin de aynı süre içinde tamamlanması mümkündür. Bu açıklamalar ısıgında, genelde ulasım, iletisim altyapısı, personel, güvenlik gibi konularda sorun yasanmayacak olan ve sandık kurulmasına kosulsuz izin veren ülkeler ile özelde Almanya Federal

    Cumhuriyeti’nde bulunan 14 dıs temsilciligimizde sandık kurulması yönteminin benimsenmesinin, bu ülkelerde yasayan Türk vatandası seçmenlerin seçme haklarını daha kolay kullanmalarına olanak saglayacagını düsünüyorum.
    Üye
    Halim ASANER

    Ek :

    Kanunun YSK açıklamasında adı geçen maddeleri:

    Kurul Görevlileri, Milletvekilleri ile Milletvekili Adayları ve Yabancı Ülkedeki Vatandaşların Oy Vermesi:

    MADDE 94- (Değişik: 28.3.1986 – 3270/24 Md.) I. İlçe seçim kurulu başkanı, seçimin yapıldığı çevrede oy verme hakkına sahip olduğu halde, görev yaptığı sandığa ait seçmen listesinde kayıtlı bulunmayan sandık kurulu başkan ve üyelerinin her birine seçmen olduğunu ve hangi seçimde oy kullanabileceğini belirleyen ve sandık seçmen listesindeki bilgileri kapsayan bir belge verir, ayrıca esas kayıtlı olduğu sandık seçmen listesine meşruhat verilmek üzere kayıtlı bulunduğu sandık kurulu başkanlığına durumu yazı ile bildirir.

    Başkan ve üyeler, bu belgeyi sandık kuruluna teslim ederek görevli oldukları sandıkta oy verirler.

    Milletvekilleri ile milletvekili adayları seçmen kartını göstermek suretiyle kayıtlı oldukları seçim çevresi dışında da oylarını kullanabilirler.

    Bunların adları ve hüviyetleri o sandık seçmen listesinin sonuna yazılarak adları hizasına imzaları alınır.

    Bu fıkraya göre yapılan işlemler tutanağa geçirilir.

    II. a) (Değişik: 23.5.1987 – 3377/4 Md.) Seçmen kütüğüne yazılmayan ve yurt dışında altı aydan fazla ikamet eden seçmenler milletvekili genel seçimlerinin yapılacağı günün yetmişbeş gün öncesinden başlamak üzere seçim günü akşamı saat 17.00’ye kadar yurda giriş ve çıkışlarında (c) bendine göre gümrük kapılarında kurulacak seçim sandıklarında oy kullanabilirler.

    Bu seçmenler sadece seçime katılan siyasi partilere oy verebilirler.

    b) (Değişik: 23.5.1987 – 3377/4 Md.) Yüksek Seçim Kurulu, seçime iştirak eden siyasi partilerin yer aldığı birleşik oy pusulaları ile özel renkte bastırılmış oy zarflarını seçimlerin başlangıç tarihinden en geç üç gün önce ilgili seçim kurullarında bulunacak şekilde gönderir.

    Yüksek Seçim Kurulu filigranı bulunan özel imal edilmiş kağıtlara basılı birleşik oy pusulalarında; sadece seçime katılan siyasi partilerin özel işaretleri, kısaltılmış isimleri ve tam yazı halinde adları her siyasi parti için ayrılan bölümün altında çapı iki santimetre olan boş bir daire bulunur.

    c) (Değişik: 23.5.1987 – 3377/4 Md.) Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilecek gümrük kapılarında, oy verme gününden önceki yetmişbeşinci gün saat 08.00’den oy verme günü olan Pazar günü saat 17.00’ye kadar oy kullanılabilir. Hangi gümrük kapılarında tatil günleri dahil 24 saat, hangilerinde daha az süreyle oy kullanılabileceğini tespite Yüksek Seçim Kurulu yetkilidir.

    d) Gümrük kapılarında yapılacak oy verme işleminde görev alacak seçim kurulu ile sandık kurullarının adedi, üyelerinin ve yedeklerinin sayısı ile hangi görevlilerden teşkil edileceği Yüksek Seçim Kurulu tarafından önceden belirlenir.

    Sandık kurulları, oy serbestliğini ve gizliliğini sağlayacak şekilde, yeteri kadar kapalı oy verme yeri hazırlarlar. İlgili idari makamlar sandık kurullarına gerekli her türlü kolaylığı gösterirler.

    e) Gümrük kapılarında oy verme süresince sözlü ve yazılı seçim propagandası yapılamaz.

    f) Gümrük kapılarında seçmen oy vermek için geldiğinde pasaportunu sandık kurulu başkanı tevdi eder.

    Sandık Kurulu Başkanı seçmenin pasaportundan adını, soyadını, baba adını, yaşını ve pasaport numarasını tespit eder. Seçmen sandık kurulu mührü ile mühürlenmiş olan birleşik oy pusulası ile oy zarfını alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy yerine girer.

    Oyunu genel esaslara göre kullanan seçmenin pasaportunun Yüksek Seçim Kurulunca belli edilen yerine oyunu kullanmıştır diye bir ifade yazılır ve sandık kurulu mührü ile mühürlenerek başkanca imzalanır. Oyunu veren seçmene çizelgede isminin bulunduğu yer imzalatılarak oy verme işlemi tamamlanır.

    g) Oy verme süresince sandık kurullarının değişikliği sırasında Kanunda gösterilen usulde sandık açılır, çıkan oy zarflarına adedi ile oy kullanan seçmen miktarı ve bunların birbirine uygunluğu bir tutanakla tespit edilir.

    Oy zarfları ve tutanağın bir sureti bir torbaya konularak ağzı mühürlenir ve ilgili seçim kuruluna muhafaza altına alınmak üzere sandık kurulu başkanınca teslim edilir.

    Genel seçimin yapıldığı gün saat 17.00’den itibaren sandık ve torba genel esaslara uygun bir şekilde açılarak sayım ve dökümü yapılır ve sonucu Yüksek Seçim Kuruluna en seri vasıta ile bildirilir.

    h) Gümrük kapılarındaki seçim kurullarından gelen sonuçlar Yüksek Seçim Kurulunca birleştirilir. Kullanılan toplam geçerli oy sayısı Türkiye genelinde kullanılan toplam geçerli oy sayısına ilave edilir. Partilerin aldıkları oylar aynı şekilde diğer seçim kurullarından gelen oylara ilave edilerek her partinin ülke genelinde aldığı geçerli oy miktarı bulunur.

    Bu şekilde 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 33 üncü maddesine esas toplam oylar bulunmuş olur.

    Her seçim çevresinde geçerli toplam oyu, gümrük seçim kurullarından gelen toplam oyun diğer seçim kurullarından gelen oylara bölünmesiyle elde edilen oranda artırılır. O seçim çevresinde kullanılan toplam oylarla bu şekilde hesaplanan toplam oy arasındaki fark partilere; gümrük kapıları seçim kurullarından gelen toplam oydaki hisseleri oranında taksim edilir ve elde edilen rakamlar o seçim çevresinde aldıkları geçerli oylara ilave edilir. Böylece 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 34 üncü maddesine esas seçim çevresinde kullanılan geçerli toplam oy miktarı ve partilerin aldıkları toplam geçerli oy miktarı bulunur.

    T.C.Anayasası
    DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
    Siyasî Haklar ve Ödevler

    II. Seçme, seçilme ve siyasî faaliyette bulunma hakları

    MADDE 67- Vatandaşlar, kanunda gösterilen şartlara uygun olarak, seçme, seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasî parti içinde siyasî faaliyette bulunma ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir.

    (Değişik: 23/7/1995-4121/5 md.) Seçimler ve halkoylaması serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır. Ancak, yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarının oy hakkını kullanabilmeleri amacıyla kanun, uygulanabilir tedbirleri belirler.

    (Değişik: 17/5/1987 – 3361/1 md.; 23/7/1995-4121/5 md.) Onsekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halkoylamasına katılma haklarına sahiptir.

    Bu hakların kullanılması kanunla düzenlenir.

    (Değişik: 23/7/1995-4121/5 md.; 3/10/2001-4709/24 md.) Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askerî öğrenciler, taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler oy kullanamazlar. Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde oy kullanılması ve oyların sayım ve dökümünde seçim emniyeti açısından alınması gerekli tedbirler Yüksek Seçim Kurulu tarafından tespit edilir ve görevli hâkimin yerinde yönetim ve denetimi altında yapılır.

    (Ek fıkra: 23/7/1995-4121/5 md.) Seçim kanunları, temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak biçimde düzenlenir.

    (Ek fıkra: 3/10/2001-4709/24 md.) Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz.

    III. Siyasî partilerle ilgili hükümler

    A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayrılma (**)

    E. Seçimlerin genel yönetim ve denetimi

    MADDE 79- Seçimler, yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır.
    (Değişik: 21/10/2007-5678/2 md.) Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikayet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını ve Cumhurbaşkanlığı seçimi tutanaklarını kabul etme görevi Yüksek Seçim Kurulunundur. Yüksek Seçim Kurulunun kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamaz.

    Yüksek Seçim Kurulunun ve diğer seçim kurullarının görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.

    Yüksek Seçim Kurulu yedi asıl ve dört yedek üyeden oluşur. Üyelerin altısı Yargıtay, beşi Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından üye tamsayılarının salt çoğunluğunun gizli oyu ile seçilir. Bu üyeler, salt çoğunluk ve gizli oyla aralarından bir başkan ve bir başkanvekili seçerler.

    Yüksek Seçim Kuruluna Yargıtay ve Danıştaydan seçilmiş üyeler arasından ad çekme ile ikişer yedek üye ayrılır. Yüksek Seçim Kurulu Başkanı ve Başkanvekili ad çekmeye girmezler.

    (Değişik: 21/10/2007-5678/2 md.) Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halkoyuna sunulması, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi işlemlerinin genel yönetim ve denetimi de milletvekili seçimlerinde uygulanan hükümlere göre olur.** Bu maddenin kenar başlığı, “A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden çıkma” iken, 23/7/1995 tarihli ve 4121 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.

%d bloggers like this: